Wchodzisz i wiesz

Karol Nawrocki jest pierwszym prezydentem, który nie stał się adwokatem żołnierzy, tylko wszedł w rolę tego, który pozbawił wojsko pieniędzy. I to ogromnych. Dla mnie to zaskoczenie - mówi "Wyborczej" były prezydent Bronisław Komorowski.

Na przydomowe systemy gromadzenia i wykorzystania deszczówki będzie można otrzymać maksymalnie do 8 tys. zł dofinansowania. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej poinformował, że w drugim kwartale br. ma ruszyć nabór wniosków w tej sprawie. Budżet to 173 mln zł. Aneta Malinowska

W głośnym filmie "Najbogatsza kobieta świata", którego premiera odbyła się na festiwalu w Cannes, wybitna aktorka Isabelle Huppert występuje w roli bardziej ekstrawaganckiej niż kiedykolwiek. Produkcja inspirowana skandalem towarzysko-finansowym, który wstrząsnął Francją, właśnie trafiła do polskich kin. Piotr Kozłowski

W małopolskim Andrychowie kolejni mieszkańcy dostaną nowe wodomierze. Tamtejsza Spółdzielnia Mieszkaniowa ogłosiła przetarg na wykonanie tych prac. Mają to być urządzenia radiowe. Aby dokonać odczytu z licznika, inkasent nie będzie musiał nawet wchodzić do budynku, wystarczy, że stanie obok niego. Przygotowania do nowego sposobu sprawdzania i rozliczania zużycia mediów trwają w całym kraju.

Budimex poinformował o wyborze ich oferty przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) w przetargu na rozbudowę stacji Gdańsk Błonia wraz z instalacją urządzeń do kompensacji mocy biernej.  Zakres podstawowy oferty to 291,6 mln zł, a wartość prawa opcji to 8,4 mln zł.

Katolik pisze się małą czy wielką literą? Jaka jest właściwa pisownia? To nie takie proste jak myślisz. Sprawdź się w tych 10 słowach. Felicja Mrzonka

Na przydomowe systemy gromadzenia i wykorzystania deszczówki będzie można otrzymać maksymalnie do 8 tysięcy złotych finansowania. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej poinformował, że w drugim kwartale tego roku ruszy nabór wniosków, a budżet wynosi 173 miliony złotych.

W dyskusji uczestniczyli między innymi szef Kancelarii Prezydenta RP Zbigniew Bogucki, wicepremier i minister obrony Władysław Kosiniak-Kamysz, szef MSZ Radosław Sikorski oraz minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski.

Bogucki: chodzi o sposób finansowania armii

Minister Bogucki, zwracając się do przedstawicieli koalicji rządowej, komentował, że po ogłoszeniu decyzji o wecie politycy obozu rządzącego zostali „spuszczeni jak psy gończe” na prezydenta, oskarżając go o zdradę.

Zaznaczył, że spór nie dotyczy potrzeby wzmacniania wojska. – Pytanie nie brzmi, czy Polska powinna budować bezpieczeństwo i modernizować armię, ale jak to robić, by zachować suwerenność, nie zadłużać kolejnych pokoleń i działać zgodnie z konstytucją – przekonywał.

Czytaj także: „Chcemy być SAFE!”. Będzie protest przed Pałacem Prezydenckim

Kosiniak-Kamysz: modernizacji nie da się zatrzymać

Po wystąpieniu szefa KPRP na mównicy pojawił się wicepremier i minister obrony Władysław Kosiniak-Kamysz. Podkreślił, że suwerenność, wolność i niepodległość potrzebują silnej armii, a silna armia potrzebuje pieniędzy na modernizację. – Nie zatrzymacie pieniędzy na modernizację polskiej armii – mówił, zwracając się do posłów PiS.

Szef MON poinformował, że rząd planuje kontynuować modernizację między innymi poprzez Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych. Przyznał, że nie jest to rozwiązanie tak korzystne jak propozycje zawarte w zawetowanej ustawie, która przewidywała dodatkowe zabezpieczenia dla budżetu resortu obrony.

Rządowy „plan B” zakłada przekierowanie środków z programu SAFE do Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych. Jak zaznaczył minister, w przyjętej przez rząd uchwale również zagwarantowano ochronę budżetu MON. Rozwiązanie to oznacza jednak pewne ograniczenia – środki z funduszu mogą być przeznaczane wyłącznie na potrzeby Sił Zbrojnych RP, a nie innych służb.

Czytaj także: Sejm uzupełnił wakaty w Trybunale Konstytucyjnym

Kosiniak-Kamysz przypomniał także, że pożyczki czasem są zaciągane od państw niebędących w Unii Europejskiej czy NATO, takich jak Korea Południowa, na co zdecydował się w przeszłości rząd PiS. Pożyczki – mówił – zaciągane są szczególnie w ramach amerykańskiego programu Foreign Military Financing (FMF), na podstawie uchwały rządu. Podkreślił, że nigdy nie było w Sejmie ustawy mówiącej o tym, czy taką pożyczkę można zawrzeć.

– Do 2030 roku uczynimy polską armię najsilniejszą w Europie. Jeśli chcecie wesprzeć ten projekt, zapraszamy do współpracy – powiedział. Jak dodał, „na podstawie istniejących przepisów oczekujemy jutro wpływów z zysków NBP i obiecuję, że przeznaczymy je na bezpieczeństwo”.

– Wasze zacietrzewienie, wasza nienawiść do nas, do budowy silnej i bezpiecznej Polski jest tak silna i tak obłędna w swoim działaniu, że jesteście w stanie nawet głosować przeciwko modernizacji polskiej armii – podkreślił minister, zwracając się do polityków opozycji.

Sikorski: sytuacja międzynarodowa jest coraz groźniejsza

Szef MSZ Radosław Sikorski ostrzegał, że świat wchodzi w okres rosnących napięć i kryzysów bezpieczeństwa. Zwracał uwagę, że rakiety i drony lecą na terytorium Turcji, która również jest członkiem NATO. Mówił też, że wyczerpują się zapasy amunicji „naszego największego sojusznika”, czyli Stanów Zjednoczonych. Podkreślił, że nadal trwa wojna na Ukrainie. – I nadal nie wiemy, kto w niej wygra, ale wiemy, że stanowi ona zagrożenia dla Polski, bo nad polskie niebo nadlatują rosyjskie drony, Rosja wysadza tory na naszych kolejach i gdyby Rosja wygrała, to dojdzie do naszej granicy – zauważył Sikorski.

Zwrócił też uwagę na obawy o możliwy konflikt w przyszłości o Tajwan między USA i Chinami. Sikorski zaznaczył, że gdyby do tej konfrontacji doszło, to większość zasobów USA zostałoby skierowane na Daleki Wschód.

– Nie możemy stracić ani jednego dnia na dozbrajanie Wojska Polskiego. Nie od przyszłego roku, tylko już dziś – mówił minister. Podkreślił, że od decyzji podejmowanych teraz mogą zależeć przyszłe losy Polski.

Czytaj także: Rząd upoważnił ministrów do podpisania umowy dot. SAFE. Przyjęto uchwałę

Gawkowski: weto „strzałem w plecy”

Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski ocenił, że zapowiedziane weto jest „jak strzał w plecy polskiego żołnierza i polskiej armii”. Przypomniał, że rząd planował przeznaczyć ponad 7 mld zł z programu SAFE na cyberbezpieczeństwo.

Według niego Polska skorzysta z programu niezależnie od politycznego sporu. – Program SAFE w Polsce będzie obowiązywał. Nikt go Polakom nie odbierze – podkreślił. – Polska armia w programie SAFE skorzysta. Ile byście nie wetowali i ile byście nie pokrzykiwali, SAFE będzie dla Polski – oświadczył wicepremier.

Gawkowski pytał też PiS, czy gdyby podejmowana była teraz decyzja o wejściu Polski do NATO i UE, to czy też by to wetowali. – To jest racja stanu wasza: bliżej Rosji, z Rosją pod rękę i przymykać oczy na to, co robi Rosja. To jest wasz wstyd i hańba – mówił wicepremier do polityków PiS.

Weto prezydenta i reakcja rządu

Prezydent Karol Nawrocki ogłosił w czwartkowym orędziu, że nie podpisze ustawy wdrażającej unijny mechanizm SAFE. W reakcji rząd zwołał w piątek nadzwyczajne posiedzenie i przyjął uchwałę dotyczącą dalszego udziału Polski w programie.

Na jej podstawie ministrowie obrony oraz finansów i gospodarki zostali upoważnieni do podpisania umowy dotyczącej SAFE. Zgodnie z przyjętym rozwiązaniem pożyczka z programu ma zostać zaciągnięta przez Bank Gospodarstwa Krajowego na rzecz Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych.

Czytaj także: Sikorski do Macierewicza: „Antek, świrze, gdzie są Caracale?”

Sejm wybrał w piątek sześcioro sędziów Trybunału Konstytucyjnego - wszyscy to osoby, których kandydatury zostały zgłoszone przez Prezydium Sejmu. Poparcia nie zyskali dwaj kandydaci zgłoszeni przez klub PiS. Aneta Malinowska

Przez rządowe plany zlikwidowania automatycznego dziedziczenia mieszkań komunalnych, warszawiakom, którzy 30 lat temu w ramach programu miejskiego przekazali miastu własne mieszkania lub spółdzielcze prawo do lokali, grozi utrata mieszkań - informuje Infor.pl.

Kluczowa dla transportu tego surowca cieśnina jest zablokowana i tylko irańskie statki transportowe są przez nią przepuszczane. Już teraz ropa zaczyna płynąć rurociągiem do Morza Czerwonego.

Analityk rynku Daniel Kostecki podkreślał na antenie Polskiego Radia 24, że choć rurociąg jest alternatywą dla przewiezienia ropy tankowcami przez cieśninę Ormuz, to ilości surowca, które mogą być nim przetransportowane, są mniejsze.

Saudyjczycy kupują tankowce

Jak podała agencja Bloomberg, Saudyjczycy masowo kupują tankowce, żeby przygotować się na alternatywny transport ropy przez Morze Czerwone. „Saudyjczycy wykupują wszelkie możliwe zapasowe tankowce na potrzeby obejścia zablokowanej przez Iran cieśniny Ormuz” – wskazuje portal Money.pl.

Największy tamtejszy przewoźnik ropy, Bahri Ship Management, zamówił za bardzo wysokie stawki tankowce do odbioru ropy z miasta Janbu nad Morzem Czerwonym.

Money.pl wskazał, że zakłócenia w cieśninie Ormuz, przez którą przepływała do tej pory jedna piąta światowych dostaw ropy, sprawiły, że ceny surowca już kilka razy przekroczyły poziom 100 dolarów za baryłkę. Wraz z tym stawki frachtowe kluczowych tankowców osiągnęły również rekordowe poziomy.

CZYTAJ TAKŻE: Bombardowania luksusu się nie pokazuje. Obcokrajowcy z zarzutami w Dubaju

Cytowany przez portal szef Saudi Aramco powiedział w tym tygodniu, że spodziewa się, iż rurociąg transportujący ropę na odległość około 1,2 tys. kilometrów przez kraj będzie działał z pełną przepustowością w ciągu kilku dni, co oznacza zwiększenie wykorzystania głównej alternatywy królestwa wobec Ormuzu.

Jak podaje Bloomberg rurociąg może przesyłać 7 mln baryłek dziennie, choć około 2 mln baryłek dziennie tej przepustowości będzie zasilać rafinerie w Arabii Saudyjskiej. Oznacza to, że przekierowanie dostaw nad Morze Czerwone obejmie dużą część – ale nie całość – dotychczasowego eksportu.

Japonia rozważy zakup rosyjskiej ropy po tym, jak Stany Zjednoczone ogłosiły 30-dniowe zniesienie sankcji w związku z wojną z Iranem – poinformował w piątek przedstawiciel japońskiego ministerstwa przemysłu.

W ciągu ostatnich milionów lat obrót Ziemi wokół własnej osi prawie nigdy nie zwolnił tak wyraźnie, jak w ostatnich dziesięcioleciach – wynika z badań. Naukowcy z Austrii i Szwajcarii uważają to za potwierdzenie, że zmiany klimatyczne wpływają na długość dnia na naszej planecie.

Na co dzień spowolnienie Ziemi nie jest odczuwalne: obrót wydłuża się obecnie o 1,33 milisekundy na stulecie. Niemniej jednak wydłużenie dnia może mieć wpływ na precyzyjny pomiar czasu i nawigację kosmiczną, które opierają się na obrocie Ziemi – twierdzą autorzy badania.

W szkole uczymy się, że dzień trwa 24 godziny, bo w tym czasie Ziemia obraca się raz wokół własnej osi. Jednak ściśle rzecz biorąc, czas trwania obrotu zmienia się pod wpływem przyciągania Księżyca oraz procesów geofizycznych zachodzących we wnętrzu Ziemi, na jej powierzchni i w atmosferze.

Jak łyżwiarka figurowa

W poprzednich badaniach Mostafa Kiani Shahvandi z Uniwersytetu Wiedeńskiego i Benedikt Soja z ETH w Zurychu wykazali, że poziom morza podnosi się z powodu przyspieszonego topnienia lodu na biegunach i na lodowcach, co z kolei spowalnia obrót Ziemi. – Można to porównać do łyżwiarki figurowej, która kręci się wolniej, gdy prostuje ręce – wyjaśnia Shahvandi.

Teraz naukowcy chcieli sprawdzić, czy wcześniej były już okresy, w których klimat wpływał na znaczne wydłużenie dnia. W tym celu przeanalizowali skład chemiczny skamieniałości morskich jako wskaźnik zmian poziomu morza. Na tej podstawie, korzystając z matematycznych modeli obliczeniowych, wywnioskowali, jak zmieniała się długość dnia. Naukowcy stwierdzili, że rotacja Ziemi zmieniała się wielokrotnie w ciągu ostatnich 3,6 miliona lat. Jednak jak dotąd tylko raz – około 2 miliony lat temu – zwolniła mniej więcej tak samo, jak w latach 2000–2020. Według Soji obecne wydłużenie dnia można przypisać głównie wpływom człowieka.

– To, co obserwujemy, jest spowodowane zmianami klimatu – powiedział Soja agencji prasowej DPA. Obliczenia wykazały, że w związku z globalnym ociepleniem Ziemia będzie w przyszłości zwalniać jeszcze bardziej.

Czytaj również: NASA gotowa. Misja księżycowa Artemis 2 ma ruszyć w kwietniu

Iran może rozszerzyć swoją morską kampanię wojenną na kolejny strategiczny szlak – cieśninę Bab al-Mandab między Jemenem a Rogiem Afryki – jeśli Stany Zjednoczone popełnią „strategiczny błąd” – poinformował „Wall Street Journal”. Według dziennika ruch ten objąłby kluczową część granicy wodnej między Azją i Afryką. Kamil Nowak

Adobe ogłosiło, że zapłaci 75 milionów dolarów w ramach ugody kończącej pozew złożony przez rząd Stanów Zjednoczonych. Władze zarzucały firmie wprowadzanie klientów w błąd poprzez ukrywanie wysokich opłat za wcześniejsze rozwiązanie umowy oraz utrudnianie rezygnacji z subskrypcji - podał w piątek Reuters.

To nie są żadne wybory do Trybunału Konstytucyjnego, to jest jeden z tych pozbawionych podstaw aktów ze strony Sejmu - podkreślił prezes PiS Jarosław Kaczyński odnosząc się do wyboru przez Sejm sędziów do TK. Mam nadzieję, że będzie to kiedyś rozliczone - dodał. Aneta Malinowska

Nad Polską pojawiły się punktowe ogniska burzowe widoczne na mapach radarowych. Przyniosły one ze sobą typowo wiosenną aurę: ulewy i porywisty wiatr. To jednak nie koniec - wkrótce możemy spodziewać się kolejnej fali takich zjawisk. Weronika Papiernik

Wiesz, czym był saturator, dlaczego w sklepach sprzedawano "towar spod lady" i jak działały bony PKO? Zobaczmy, ile wiesz o czasach PRL. Beata Jasina-Wojtalak

Umieszczanie dekoracji lub roślin przed ogrodzeniem posesji to - z pozoru - drobiazg. Nic bardziej mylnego. Wystarczy jeden telefon sąsiada, żeby mieć problemy.

Czy wielogodzinna nauka naprawdę daje lepsze wyniki? Wielu uczniów i studentów spędza nad książkami nawet 8–10 godzin dziennie, licząc na lepsze efekty. Tymczasem badania nad pracą mózgu pokazują coś zaskakującego. Istnieje wyraźna granica, po której kolejne godziny nauki przynoszą coraz mniej korzyści. Eksperci wskazują też kilka zasad, które mogą znacząco zwiększyć skuteczność uczenia się. Katarzyna Kania