Wchodzisz i wiesz

"Rzeczpospolita" informuje, że rosną kwoty na inwestycje, większe mają być między innymi pieniądze przeznaczane na budowę szybkich dróg. Gazeta zaznacza jednak, że branża budowlana ostrzega, iż bez zwiększenia waloryzacji, duża część realizowanych kontraktów przyniesie straty.

W tym odcinku podcastu „Z paszportem” przyglądamy się, dlaczego Grenlandia zyskuje strategiczne znaczenie od geopolityki Arktyki, przez rywalizację USA, Chin i Rosji, po surowce naturalne, zmiany klimatu i relacje Grenlandii z Danią.

Gośćmi Blanki Dżugaj i Klaudii Kocimskiej są Paulina Tondos, autorka książki „Grenlandia. Ulotny duch Północy”, i Artur Kieruzal, korespondent TVP, który obecnie przebywa na Grenlandii.

Czytaj także: „Z paszportem”. Gniew i nadzieja: Iran protestuje

W historycznym centrum Rzymu od czwartku zacznie obowiązywać ograniczenie prędkości do 30 km/h. Zmiana ma na celu poprawienie bezpieczeństwa na drogach.

Konsultacje dotyczą poszerzenia granic miasta o część terenów gminy Poczesna: Brzezin Nowych, Kolonii Brzezin Wielkich, Sobuczyny, Młynka (w całości), a także Huty Starej A i Poczesnej (w części). Opinię mogą wyrazić wszyscy mieszkańcy Częstochowy (link do strony konsultacji i ankiety online). Z ankiety w formie papierowej mogą w punktach stacjonarnych skorzystać także mieszkańcy miasta bez meldunku – po dopisaniu do bazy.

Konsultacje są elementem procedury rozpoczętej przyjęciem przez Radę Miasta uchwały intencyjnej i przypominają argumenty za przyłączeniem części obecnej gminy Poczesna do Częstochowy (ostateczną decyzję w sprawie zmian granic administracyjnych podejmuje Rząd RP).

– Naszym obowiązkiem jest bronić mieszkańców przed nieuzasadnionym wzrostem kosztów ich życia, m.in. poprzez wzrost podatku śmieciowego. Mamy też obowiązek, aby wykorzystywać szanse na rzecz naszych mieszkanek i mieszkańców. A jedną z nich jest możliwość, aby w oparciu o czyste technologie, powstały zaawansowane miejsca pracy na 400 ha naszych terenów – mówi prezydent Częstochowy Krzysztof Matyjaszczyk. – Dlatego zachęcamy mieszkańców Częstochowy, aby wzięli udział w konsultacjach społecznych. Głos na „tak” to głos za stabilnymi opłatami za śmieci, za bezpieczeństwem środowiskowym, za rozwojem i nowoczesnymi miejscami pracy.

Wykorzystanie nowych szans rozwojowych to jedno z głównych założeń prezydenckiego „Planu na Nową Częstochowę”.

Miasto Częstochowa poprzez Częstochowskie Przedsiębiorstwo Komunalne sp. z o.o. zarządzające instalacją komunalną do zagospodarowania odpadów w Sobuczynie, jest właścicielem ok. 400 hektarów terenu na terenie Gminy Poczesna. Został on przejęty przez miasto częściowo w wyniku procesu komunalizacji gruntów Skarbu Państwa w związku z budową składowiska odpadów, a częściowo w wyniku sukcesywnego wykupu od mieszkańców nieruchomości na terenach przyległych do składowiska (które do 2005 r. stanowiły strefę ochronną składowiska).

Instalacja komunalna CzPK i składowisko odpadów w Sobuczynie działają zgodnie z prawem i obowiązującymi normami środowiskowymi, mają zasięg regionalny i są wpisane w wojewódzki plan gospodarki odpadami. Składowisko odpadów funkcjonuje od 1988 r., świadomie zaplanowano je na terenach pokopalnianych i ciągle wykorzystuje tylko część terenu wyznaczonego wówczas pod gospodarkę odpadami. Jest regularnie kontrolowane pod kątem wpływu na środowisko, realizuje nowe nasadzenia zieleni w byłej strefie ochronnej składowiska (w latach 2017-2025 posadzono tam łącznie 19 tysięcy drzew i krzewów).

Obecne władze gminy Poczesna dążą jednak – poprzez odmowy administracyjne i zmiany w dokumentach planistycznych – do ograniczenia działalności miejskiej spółki.

– To nie jest spór o terytoria, tylko decyzja o tym, czy Częstochowa zachowa kontrolę nad kluczową infrastrukturą i kosztami życia mieszkańców. Dziś ponosimy odpowiedzialność za odpady, ponosiliśmy przez 40 lat koszty inwestycyjne, żeby te odpady nasi mieszkańcy mogli oddawać w taki sposób, ale dalej nie mamy pełnej kontroli nad tym, jak to składowisko może działać w przyszłości – zauważa Łukasz Kot, zastępca prezydenta Częstochowy. – Blokowanie projektów inwestycyjnych i modernizacyjnych, utrudniające funkcjonowanie składowiska i zakładu gospodarowania odpadami spowoduje, że będziemy zmuszeni szukać alternatywy w granicach naszego miasta, albo na terenach innych gmin, które teraz korzystają z tej instalacji. To może odbić się negatywnie na portfelach częstochowianek i częstochowian. Tymczasem nasze działania skierowane są na to, aby zabezpieczyć mieszkańców przed tymi kosztami.

Gmina Poczesna poprzez dokumenty planistyczne chce m.in. wykluczyć grunty będące własnością miasta z ich dotychczasowego przeznaczenia pod gospodarkę odpadami oraz uniemożliwić na terenach byłej strefy ochronnej składowiska jakąkolwiek działalność gospodarczo-inwestycyjną, w tym także związaną np. z rozwojem Odnawialnych Źródeł Energii. Blokuje także wszczęcie postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji środowiskowej dla inwestycji obejmującej m.in. hermetyzację procesu przetwarzania odpadów zielonych, co znacznie zmniejszyłoby uciążliwości zapachowe. Uniemożliwia również uzgodnienie dokumentacji geologicznej na badanie terenu pod budowę kwatery składowej, przewidzianej wcześniej w planach funkcjonowania składowiska, a także wpisanej do Planu Gospodarowania Odpadami dla Województwa Śląskiego.

Brak przejęcia przez miasto kontroli administracyjnej nad należącym do miasta terenem może oznaczać: brak możliwości uzyskiwania stosownych poziomów odzysku i recyklingu odpadów, potrzebę zaplanowania nowej instalacji do gospodarowania odpadami (w tym nowego składowiska odpadów) w jednej z obecnych dzielnic Częstochowy lub wywożenia odpadów daleko poza miasto.

Mieszkanki i mieszkańcy Częstochowy mogą głosować w konsultacjach społecznych przez internet. System zidentyfikuje ich poprzez dane z rejestru osób zameldowanych na pobyt stały lub czasowy i na tej podstawie przekierowuje dalej do ankiety. W razie problemów podczas korzystania z elektronicznego systemu uruchomiony jest numer telefonu, pod którym można uzyskać wsparcie – 780 031 217 (telefon jest czynny od poniedziałku do piątku od godz. 8 do godz. 18).

Jeśli mieszkaniec lub mieszkanka Częstochowy nie posiada zameldowania na terenie miasta to może skorzystać z głosowania w punkcie stacjonarnym. Należy się zgłosić do punktu i podać swoje dane: imię, nazwisko, 4 ostatnie cyfry numeru PESEL oraz adres zamieszkania na terenie Częstochowy i po dopisaniu do bazy uprawnionych pracownik Urzędu Miasta wyda druk ankiety do wypełnienia. Punkty stacjonarne są także dla tych, którzy nie mają możliwości oddania głosu online.

Harmonogram działania stacjonarnych punktów głosowania w czasie trwania konsultacji (od 14 stycznia do 13 lutego):

• Biuro Obsługi Seniora, ul. Śląska 3/5 – punkt czynny od poniedziałku do piątku od godz. 8 do 18 oraz w soboty i niedziele od 10 do 14.
• Urząd Stanu Cywilnego, pokój 32, ul. Focha 19/21 – punkt czynny od poniedziałku do piątku od 8 do 15.

Źródło: własne, UM Częstochowy, fot. Łukasz Kolewiński/UM

Przygotuj się na wyzwanie! Przed Tobą megatrudny quiz ortograficzny "U czy Ó?". Ten test przeznaczony jest tylko dla prawdziwych ekspertów. Sprawdź, czy Twoja wiedza o pułapkach polskiej pisowni jest na najwyższym poziomie i spróbuj zdobyć co najmniej 7 punktów. Weronika Papiernik

W środę zakończyło się posiedzenie Rady Polityki Pieniężnej, w czasie którego podjęto decyzję o pozostawieniu stóp procentowych na dotychczasowym poziomie. Główna stopa procentowa NBP nadal wynosi 4 proc. Kiedy teraz można liczyć na obniżki stóp? Kamil Nowak

Jeśli kiedykolwiek widziałeś stare klucze zawieszone na balkonach, tarasach czy podwórkach, pewnie zastanawiałeś się, do czego służą. Okazuje się, że to nie tylko ozdoba – mają praktyczne i symboliczne zastosowanie. Anna Rymkiewicz

To pierwsza decyzja RPP dotycząca stóp procentowych w nowym roku. Podczas ostatniego posiedzenia w grudniu 2025 roku, Rada zdecydowała o obniżeniu ich o 25 punktów bazowych.

Obecnie stopy procentowe w Polsce kształtują się następująco:

• stopa referencyjna 4,0 proc. w skali rocznej;

• stopa lombardowa 4,5 proc. w skali rocznej;

• stopa depozytowa 3,5 proc. w skali rocznej;

• stopa redyskontowa weksli 4,05 proc. w skali rocznej;

• stopa dyskontowa weksli 4,10 proc. w skali rocznej.

Kolejna decyzja zapadnie w połowie lutego.

Kredyty hipoteczne będą tańsze?

Jarosław Sadowski, dyrektor Departamentu Analiz Rankomat.pl, ocenił, że mimo niezmienionego poziomu stóp procentowych raty wielu kredytów hipotecznych i tak spadną. Wskazał, że to efekt obniżki stawek WIBOR.

„Stawka WIBOR 6M wynosi obecnie 3,86 proc. To sprawi, że w przypadku aktualizacji oprocentowania kredytu na 500 tys. zł na 30 lat, opartego na tej stawce, rata spadnie o 320 zł. Będzie to jednak przede wszystkim efekt wcześniejszych obniżek stóp procentowych z ostatnich 6 miesięcy, które w wielu przypadkach nie zostały jeszcze uwzględnione. Z kolei oprocentowanie kredytów opartych na WIBOR 3M po aktualizacji spadnie w mniejszym stopniu (o 192 zł), ponieważ w tym przypadku oprocentowanie jest aktualizowane częściej, czyli co 3 miesiące. Obniżki stóp sprzed listopada zostały więc już wcześniej uwzględnione” – przekazał w oświadczeniu.

Czytaj także: 2026 rok na rynku mieszkaniowym. Nowe wzrosty czy stabilizacja?

Wkrótce wszystkie pojazdy - o dopuszczalnej masie całkowitej od 2,5 do 3,5 tony i wykorzystywane w międzynarodowym transporcie towarów na terenie Unii Europejskiej - będą musiały być wyposażone w tachografy. W Polsce takich samochodów jest niemal 40 tys. To właśnie one umożliwiają szybki przewóz mniejszych ładunków tam, gdzie ciężarówki są zbyt duże i mało elastyczne.

Rada Polityki Pieniężnej utrzymała stopy procentowe Narodowego Banku Polskiego (NBP) na niezmienionym poziomie - podał w komunikacie bank centralny. RPP ostatni raz obniżyła stopy procentowe w grudniu.

Liczba wniosków o odmowę służby wojskowej w Niemczech wzrosła w 2025 roku o 72 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim i wyniosła 3867 - przekazało Federalne Biuro ds. Rodziny i Życia Społecznego (BAFzA). Tylko w grudniu, gdy Bundestag uchwalił nowy model poboru, złożono 371 takich wniosków. Agnieszka Maj

Podczas tegorocznych ferii zimowych uczniowie będą mogli legitymować się już dokumentem w smartfonie. W aplikacji mObywatel została uruchomiona nowa usługa: mLegitymacja szkolna. Czy zastępuje wersję papierową i plastikową e-legitymację? Beata Jasina-Wojtalak

W środę, 14 stycznia, po raz pierwszy w Polsce produkcja energii elektrycznej przekroczyła 30 GW. Rekordowi towarzyszył – co niespotykane – eksport prądu do sąsiadów. To kolejne historyczne maksimum w ostatnich dniach.

W tym szybkim, ale bardzo nostalgicznym quizie zadajemy pytania dotyczące życia w czasach PRL. Potrafisz odpowiedzieć poprawnie na wszystkie? Będzie wyrobiona norma punktów? Marta Kawczyńska

Planowana zmiana przepisów może mocno uderzyć po kieszeniach mieszkańców bloków. Resort rozwoju chce wprowadzić obowiązek montażu wind także w budynkach mających mniej niż pięć pięter. Spółdzielnie mieszkaniowe ostrzegają, że bez dodatkowego wsparcia finansowego skończy się to drastycznym wzrostem opłat za mieszkania. Paula Nowak

Sprawdź swoją wiedzę z biologii i innych dziedzin przyrody. Jeśli chcesz poczuć się pewniej w temacie, rozwiąż nasz quiz i zobacz, czy uda Ci się zdobyć przynajmniej 7/10 punktów. A jeśli nie – to świetna okazja, żeby zrobić powtórkę! Weronika Papiernik

PKP Intercity pozyskało do 3 mld zł długoterminowego finansowania z konsorcjum Banku Gospodarstwa Krajowego i PKO Banku Polskiego. Kluczowe, przy wykorzystaniu tych środków, będzie zakup 42 nowoczesnych piętrowych pociągów.

PKP Intercity pozyskało do 3 mld zł długoterminowego finansowania z konsorcjum Banku Gospodarstwa Krajowego i PKO Banku Polskiego. Kluczowe, przy wykorzystaniu tych środków, będzie zakup 42 nowoczesnych piętrowych pociągów.

Od 13 marca 2026 r. będą obowiązywały przepisy umożliwiające przeprowadzanie zdalnych rozpraw przed Krajową Izbą Odwoławczą. Na ostatniej prostej zmieniono projekt mający na celu wdrożenie elektronizacji i uproszczenie procedur odwoławczych w zamówieniach publicznych. Jedną z propozycji jest skrócenie czasu na poinformowanie przez zamawiającego o okolicznościach postępowania.

Czeska firma zbrojeniowa Czechoslovak Group podpisała z trzema funduszami inwestycyjnymi umowę o wartości 900 mln euro gwarantującą objęcie pakietów akcji w ramach planowanego procesu IPO przed debiutem na giełdzie Euronext w Amsterdamie.