Wchodzisz i wiesz

Pekabex wybuduje w Gdańsku dla Student Depot nowy akademik dla ponad 500 najemców wraz z częścią usługową i pełną infrastrukturą towarzyszącą. Obiekt ma zostać ukończony w lipcu 2027 i oddany do użytku jesienią tego samego roku. Budynek w całości powstanie w technologii prefabrykacji.

Pekin zareagował na doniesienia o planowanym przez polską armię zakazie wjazdu na tereny jednostek wojskowych produkowanych w ChRL samochodów elektrycznych. Polacy obawiają się, że mogą zostać wykorzystane do zdalnego przeprowadzania ataków. Agnieszka Maj

Sprawa w sądzie

Pasażerowie domagali się odszkodowania, ponieważ w lipcu 2023 roku ich lot z Izmiru do Warszawy miał ponad trzygodzinne opóźnienie z dwóch przyczyn. Po pierwsze, samolot, który miał zabrać pasażerów z Turcji, przyleciał z opóźnieniem.

Było ono spowodowane decyzją kierownictwa lotów, które ze względu na złą pogodę na trasie przelotu opóźniło wylot maszyny. Po drugie, już po wylądowaniu w Izmirze, stwierdzono usterkę techniczną samolotu, która wymagała naprawy na miejscu.

Przewoźnik uznał te okoliczności za nadzwyczajne, czyli zwalniające z konieczności wypłacenia pasażerom odszkodowania. Sprawa trafiła do sądu rejonowego w Warszawie, który skierował do Sądu UE zapytanie o wykładnię unijnego prawa pasażerskiego.

Czytaj także: Linie nie podejmują próby naprawy usterki, tylko odwołują loty. Unijny spór o prawa pasażerów

Decyzja zapadła

Sąd UE orzekł, że decyzję kierownictwa lotów faktycznie można uznać za okoliczność nadzwyczajną pod warunkiem, że przewoźnik nie miał na nią wpływu, bo została ona podjęta odgórnie. W takiej sytuacji nie ma znaczenia długość opóźnienia oraz powód decyzji. Sąd zaznaczył jednak, że okoliczności zdarzenia każdorazowo powinien zbadać sąd krajowy.

Sąd UE podkreślił też, że co do zasady decyzje kierownictwa lotów pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika i nie ma on na nie wpływu. Ponieważ dotyczą one sfery zarządzania lotami, to stanowią de facto działanie strony trzeciej, któremu przewoźnik musi się podporządkować.

– Tak rozumiana „zewnętrzna” decyzja kierownictwa lotów stanowi nadzwyczajną okoliczność zwalniającą przewoźnika z obowiązku wypłaty odszkodowania – uznał Sąd.

Ta sama zasada obowiązuje także w przypadku wcześniejszego lotu obsługiwanego przez linie z wykorzystaniem tego samego samolotu. Tu znowu jednak okoliczności muszą zostać ocenione przez sąd krajowy.

Czytaj także: Więcej praw dla podróżnych w UE. Co się zmieni na lotniskach?

Zajmie dosłownie chwilę, za to szybko zweryfikuje twój poziom wiedzy. Czy możesz tytułować się mistrzem? Konieczny poziom to 8/10. Beata Jasina-Wojtalak

Znany z filmu „1917” w reżyserii Sama Mendesa Anson Boon wciela się w „Dobrym chłopcu” w rolę 19-letniego chuligana Tommy’ego. Bohater niespodziewanie budzi się w piwnicy tajemniczego domu na przedmieściach, zniewolony łańcuchem zaciśniętym wokół szyi. Wkrótce dowiaduje się, że jest przetrzymywany przez zamożnego Chrisa, granego przez Stephena Grahama, oraz jego neurotyczną żonę Kathryn, w którą wciela się Andrea Riseborough. Porywacze próbują go „zresocjalizować” i przemienić w tytułowego „dobrego chłopca”.

Scenariusz filmu napisali Bartek Bartosik i Naqqash Khalid. Jednym z producentów „Dobrego chłopca” jest Jerzy Skolimowski, który zainteresował Komasę tekstem Bartosika w 2019 roku, gdy reżyser promował w Los Angeles film „Boże Ciało”. Komasa był tak zafascynowany scenariuszem, że – jak podkreślał – nie mógł się od niego oderwać.

Pierwotnie scenariusz powstał w języku polskim, a akcja rozgrywała się w środowisku warszawskich kiboli. Później zdecydowano się przenieść historię do realiów brytyjskich, aby uczynić ją bardziej uniwersalną dla widzów spoza Polski. Zdjęcia realizowano w Warszawie oraz w angielskim hrabstwie Yorkshire.

„Dobry chłopiec” to kolejny anglojęzyczny projekt Jana Komasy. W listopadzie premierę miał jego film „Rocznica”. W obsadzie tego psychologicznego thrillera znaleźli się m.in. Diane Lane, Kyle Chandler oraz Phoebe Dynevor. To opowieść o rozpadzie z pozoru idealnej amerykańskiej rodziny, związanym z pojawieniem się nowej, niebezpiecznej ideologii politycznej.

Czytaj też: 22 filmy, w tym aż 20 premier oraz polskie akcenty. Zbliża się Berlinale

Ewentualne nowe amerykańskie cła importowe będą miały ograniczony wpływ na inflację w strefie euro. Jednak wzrośnie niepewność rynkowa, a dla Niemiec oznacza to straty - powiedziała na WEF w Davos prezeska EBC Christine Lagarde.

Europejski sprzeciw wobec prób przejęcia Grenlandii przez Donalda Trumpa oraz tworzenie Rady Pokoju opóźniły ogłoszenie pakietu gospodarczego wsparcia dla Ukrainy - zaznacza dziennik "Financial Times".

Najbliższe dni w Polsce upłyną pod znakiem bardzo niskich temperatur, silnego mrozu, nocami i stopniowej zmiany pogody. Pod koniec tygodnia prognozy Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej wskazują, że najchłodniej będzie na wschodzie kraju, gdzie temperatura lokalnie spadnie nawet do minus 21°C. Jednocześnie utrzyma się porywisty wiatr, zwłaszcza w rejonach górskich. A za kilka dni czeka nas załamanie pogody. Marzena Sarniewicz

Rząd prowadzi prace nad projektem ustawy o bonie senioralnym, zakładającym przekazywanie co miesiąc maksymalnie 2150 zł na zapewnienie seniorowi profesjonalnych usług wsparcia. To gmina będzie dysponować pieniędzmi i zapewniać świadczenia.

Rząd ma jednolite stanowisko co do tego, że dzisiaj nasza obecność wojskowa na Grenlandii nie jest potrzebna - zapewnił wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz. Według niego, konieczna jest głęboka analiza ws. udziału Polski w inicjatywie Rady Pokoju prezydenta USA Donalda Trumpa. Agnieszka Maj

– Opinia jest bardzo obszerna, liczy ponad 200 stron. Nie informujemy o jej wynikach do czasu zaznajomienia się z nią nie tylko przez prokuraturę, ale także przez obronę i pełnomocników – powiedział prok. Skiba.

Mieszko R. przebywa w areszcie śledczym w Radomiu, gdzie ma zapewniony pobyt na oddziale szpitalnym. Areszt w sierpniu został przedłużony o kolejne sześć miesięcy – do połowy lutego 2026 r.

Przebieg tragicznych zdarzeń

22-letni student Wydziału Prawa UW Mieszko R. zaatakował na początku maja siekierą 53-letnią portierkę uczelni. Zamykała ona drzwi do Audytorium Maximum. Kobieta nie przeżyła ataku, zmarła na miejscu.

Na pomoc kobiecie ruszył 39-letni pracownik Straży UW, któremu napastnik również zadał rany. Mężczyzna w stanie ciężkim trafił do szpitala.

Podejrzany został zatrzymany. W interwencji pomógł obecny na miejscu funkcjonariusz Służby Ochrony Państwa, który udzielił pomocy interweniującym pracownikom Straży UW, a także udzielił pierwszej pomocy przedmedycznej rannemu pracownikowi. SOP była na terenie kampusu, gdyż w innym miejscu na wykładzie akademickim przebywał ówczesny minister sprawiedliwości Adam Bodnar.

O opinii psychiatrycznej Mieszka R. pierwszy informację podał portal RMF24.

Czytaj też: Zabójca z kampusu UW z kolejnym zarzutem. Ugryzł policjanta

Umowa handlowa UE z krajami Mercosur może zwiększyć eksport europejskiego sektora motoryzacyjnego nawet o 20 mld euro, czyli o 200 proc. - poinformowała w Parlamencie Europejskim w Strasburgu szefowa KE Ursula von der Leyen. Szczególnie duże korzyści, oprócz firm z sektora motoryzacyjnego, mogą odnieść także producenci chemikaliów oraz maszyn - dodała. Kamil Nowak

Wzmocnienie unijnego sektora farmaceutycznego

Za dokumentem głosowało 503 europosłów przy 57 głosach przeciw i 108 wstrzymujących się. Jego celem jest zmniejszenie zależności od krajów trzecich, jeśli chodzi o leki krytyczne oraz wzmocnienie konkurencyjności unijnego sektora farmaceutycznego.

Parlament Europejski poparł tworzenie w Unii Europejskiej tzw. projektów strategicznych, których celem byłaby modernizacja i zwiększenie zdolności produkcyjnych przemysłu farmaceutycznego.

Posłowie chcą, aby rządy państw członkowskich oraz instytucje unijne nadały takim projektom priorytet w obecnym budżecie oraz w kolejnych wieloletnich ramach finansowych UE.

Firmy korzystające z publicznego wsparcia finansowego miałyby obowiązek priorytetowego zaopatrywania rynku unijnego.

Czytaj także: Bezpieczeństwo farmaceutyczne równie ważne, jak zbrojenia

Polityka zamówień publicznych

W przyjętym sprawozdaniu zaproponowano również zmiany w polityce zamówień publicznych. Zgodnie z propozycjami posłów instytucje zamawiające w UE miałyby stosować kryteria faworyzujące producentów wytwarzających znaczną część kluczowych leków na terenie Unii.

Europosłowie zwrócili także uwagę na korzyści wynikające z dobrowolnych zamówień transgranicznych, które mają poprawić dostępność leków, w szczególności stosowanych w leczeniu rzadkich chorób, środków przeciwdrobnoustrojowych oraz innych innowacyjnych, kosztownych lub specjalistycznych terapii.

Parlament Europejski opowiedział się za obniżeniem minimalnej liczby państw uczestniczących we wspólnych procedurach zamówień do co najmniej pięciu, wobec dziewięciu zaproponowanych wcześniej przez Komisję Europejską.

Czytaj także: Odkryto nowy antybiotyk. Zabija większość antybiotykoopornych bakterii

Awaryjne zapasy leków

W dokumencie wezwano również do utworzenia unijnego mechanizmu koordynacji krajowych awaryjnych zapasów leków o znaczeniu krytycznym. Posłowie chcą, aby Komisja Europejska mogła – w ostateczności – decydować o redystrybucji leków pomiędzy państwami członkowskimi w razie stwierdzenia niedoborów lub zakłóceń w dostawach.

Po przyjęciu stanowiska Parlament Europejski jest gotowy do rozpoczęcia negocjacji z Radą UE w sprawie ostatecznego kształtu przepisów.

Komisja Europejska przedstawiła w marcu 2025 roku projekt rozporządzenia w sprawie leków o znaczeniu krytycznym, takich jak antybiotyki, insulina, szczepionki czy leki stosowane w chorobach przewlekłych. Celem inicjatywy jest zapewnienie ich dostępności w UE.

Według danych KE ponad 50 proc. zgłaszanych niedoborów leków wynika z problemów produkcyjnych, w tym z braków substancji czynnych.

Czytaj także: Szokujący raport. Trzy firmy farmaceutyczne łupiły chorych na raka

Z jednej strony konieczności oszczędzania wody, segregowania coraz to nowych frakcji odpadów, nakrętki przytwierdzone na stałe do butelek, z drugiej – zachęty do instalacji energii odnawialnej i kolejne regulacje klimatyczne. Wszystko to w słusznym celu: ograniczyć emisję CO2, zanieczyszczenia i powstrzymać degradację środowiska. Tymczasem dane pokazują, że garstka największych koncernów paliw kopalnych odpowiada za około połowę światowego CO2.

Jak podaje The Guardian, przytaczając raport Carbon Majors, największym emitentem kontrolowanym przez państwo była Saudi Aramco, natomiast wśród spółek prywatnych – ExxonMobil.

80 proc. chce czystszego powietrza. Najwięksi robią swoje

W zestawieniu 20 największych emitentów aż 17 stanowiły przedsiębiorstwa państwowe. Wszystkie są powiązane z krajami, które sprzeciwiły się propozycji wycofywania paliw kopalnych podczas grudniowego szczytu klimatycznego ONZ COP30, m.in. Arabią Saudyjską, Rosją, Chinami, Iranem, Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi i Indiami. 

Jednocześnie ponad 80 państw poparło plan stopniowego odchodzenia od paliw kopalnych.

ExxonMobil odpowiadało za 610 mln ton CO2, co plasowałoby firmę na dziewiątym miejscu, przed (także całą) Koreą Południową.

Emisja CO2 bije rekordy

Raport odnotowuje, że po spadku emisji w czasie pandemii COVID-19 globalne spalanie paliw kopalnych ponownie wzrosło do rekordowych poziomów. Zgodnie z Porozumieniem paryskim, aby osiągnąć cel 1,5 stopnia Celsjusza, emisje powinny spaść o 45 procent do 2030 roku.

Autorzy raportu zwracają uwagę, że emisje koncentrują się w coraz mniejszej liczbie producentów, przy jednoczesnym wzroście produkcji zanieczyszczeń.

Konsekwencje? Znamy je aż za dobrze

Jedna z niedawnych analiz, oparta na tych danych, bezpośrednio powiązała emisje pochodzące od największych producentów ropy, gazu i węgla z występowaniem dziesiątek śmiertelnych fal upałów na świecie. 

Inne badanie, również bazujące na danych Carbon Majors, przypisało poszczególnym firmom paliw kopalnych konkretne udziały w globalnych stratach ekonomicznych wynikających z ekstremalnych upałów. Łączna wartość tych strat została oszacowana na biliony dolarów, obejmując m.in. koszty zdrowotne, spadek produktywności oraz szkody infrastrukturalne. 

Baza Carbon Majors jest także przywoływana jako materiał dowodowy w postępowaniach sądowych i procesach przed międzynarodowymi trybunałami.

Rebecca Brown z Centrum Międzynarodowego Prawa Ochrony Środowiska wskazała, że sądy krajowe oraz instytucje międzynarodowe, w tym Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości, coraz częściej łączą działalność producentów paliw kopalnych z konsekwencjami klimatycznymi. 

Saudi Aramco odmówiło komentarza w tej sprawie, natomiast ExxonMobil nie odpowiedział na zapytania mediów – konstatuje The Guardian.

Tylko u nas: Polska-Stany Zjednoczone: czy to jeszcze sojusz, czy już uzależnienie?

Wójt gminy Nowa Wieś Lęborska poprosił RIO w Gdańsku o stanowisko ws. powierzenia spółce komunalnej zadań dotyczących odpadów w trybie in-house. Izba wskazała, kiedy jest to dopuszczalne i jakie warunki trzeba spełnić.

Sprawę nagłośniła mieszkanka Zakopanego, która zwróciła uwagę, że Krupówki są licznie odwiedzane przez turystów, w tym dzieci i młodzież. W liście do Radia Kraków wyraziła oburzenie, że służby nie interweniowały.

Wiadomo, że w filmie pornograficznym nakręconym po zmierzchu pojawia się aktorka o pseudonimie Paola Blaze, która prezentuje swoje wdzięki. W tle widać kilka osób, najwyraźniej nieświadomych powstawania sprośnego nagrania.

Władze Zakopanego zdecydowanie potępiły takie zachowanie. Łukasz Filipowicz, burmistrz Zakopanego wskazał, że takie zachowanie karygodne i niegodziwe.

Burmistrz Zakopanego o incydencie

„Nie mieliśmy żadnego zgłoszenia w tym czasie, więc straż miejska nie mogła zareagować. Do tej pory nie wpłynęło żadne oficjalne zgłoszenie. Prowadzimy czynności wyjaśniające, ale żaden urzędnik nie ma w zakresie obowiązków przeglądania stron dla dorosłych w celu znalezienia materiału obciążającego tych ludzi” – przyznał.

Portal TVP.Info poprosił o komentarz asp. sztab. Romana Wieczorka, rzecznika prasowego Komendy Powiatowej Policji w Zakopanem. „W ostatnim czasie nie wpłynęło żadne zgłoszenie o nieobyczajnym zachowaniu w rejonie ulicy Krupówki w Zakopanem. Aby móc zakwalifikować jakieś zachowanie jako czyn zabroniony na przykład wykroczenie z art. 140 kodeksu wykroczeń, muszą zaistnieć określone znamiona takiego czynu” – przekazał funkcjonariusz. Zaznaczył, że policja w Zakopanem nie nadzoruje monitoringu miejskiego.

Artykuł 140 Kodeksu wykroczeń penalizuje wybryk nieobyczajny. Zagrożony jest on karą aresztu, ograniczenia wolności, grzywny do 1500 złotych albo naganą.

Czytaj także: Atak hakerski na Pornhub. Wyciek danych milionów użytkowników

Prezes UOKiK postawił spółce Benefit Systems zarzuty naruszenia zbiorowych interesów konsumentów i stosowania nieuczciwych zapisów w umowach dotyczących karnetów sportowych - przekazał urząd w komunikacie. W przypadku potwierdzenia zarzutów firmie grozi kara do 10 procent rocznego obrotu za każdą z zakwestionowanych praktyk, a także niedozwolone postanowienia we wzorcach umów.

Z Li mierzyła się po raz trzeci w karierze i odniosła drugie zwycięstwo.

Magda Linette w trzeciej rundzie AO

33-letnia Linette tylko raz wygrała co najmniej trzy mecze w Wielkim Szlemie. Miało to miejsce w 2023 roku właśnie w Melbourne, gdy zatrzymała się na półfinale. O drugi najlepszy wynik w imprezach tej rangi zagra w piątek. Jej rywalką będzie albo rozstawiona z numerem 19. Czeszka Karolina Muchova, albo Amerykanka Alycia Parks.

W pierwszej rundzie Linette wygrała z rozstawioną z numerem 15. Amerykanką Emmą Navarro 3:6, 6:3, 6:3.

Czytaj też: Zacięte boje Polaków w drugiej rundzie Australian Open

Magda Linette w środę na korcie w Melbourne spędziła godzinę i 46 minut. Tyle czasu potrzebowała 33-latka, by pokonać Ann Li. Polka wygrała z amerykańską tenisistką 6:3, 6:3 i awansowała do trzeciej rundy wielkoszlemowego Australian Open. Michał Ignasiewicz

Największa w historii Unii Europejskiej operacja wymierzona w przestępczość narkotykową przyniosła spektakularne rezultaty. Zabezpieczono blisko 9,3 ton narkotyków, tysiąc ton prekursorów chemicznych, zlikwidowano dziesiątki laboratoriów i zatrzymano ponad 85 osób w wielu krajach Europy. Sprawę zapoczątkowali w 2022 r. policjanci z Wrocławia, a finalnie pracowała nad nią cała polska policja. Od końca 2024 r. koordynacją międzynarodowych działań zajął się Europol.