Wchodzisz i wiesz

W Stalowej Woli trwają przygotowania do budowy instalacji odzysku energii z frakcji energetycznej odpadów. Wojewoda podkarpacki utrzymał w mocy pozwolenie na budowę, co przybliża start inwestycji wartej 385 mln zł.

Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowuje pakiet zmian ustawowych i rozporządzeń, które mają zapewnić większą ochronę placówkom oświatowym oraz ich dyrektorom. Nowe regulacje dadzą zarządzającym szkołami realne narzędzia do reagowania w sytuacjach zagrożenia. Pierwsze projekty dokumentów trafią do konsultacji społecznych jeszcze w tym tygodniu.

Katarzyna Kania

Wpis do księgi wieczystej będzie można uzyskać na podstawie wniosku złożonego przez internet. Ministerstwo Sprawiedliwości pracuje nad wprowadzeniem takiej możliwości dla osób prywatnych i przedsiębiorstw. Nie wszyscy będą jednak mogli wybrać sposób złożenia dokumentów – dla części wnioskodawców droga elektroniczna stanie się obowiązkowa.

W polskim systemie oświaty zatrudnionych jest obecnie 701 120 nauczycielek i nauczycieli, którzy realizują 711 383,53 etatów. Zdecydowaną większość kadry pedagogicznej stanowią kobiety, a średni wiek pracowników szkół systematycznie rośnie. Z oficjalnych danych wynika również, że w placówkach brakuje obecnie niespełna 2,5 tysiąca etatów.

Katarzyna Kania

Fotowoltaika staje się coraz częstszym widokiem na polskich domach, co skłania kolejnych właścicieli do rozważenia montażu paneli. Przed inwestycją warto określić, jaka moc instalacji będzie odpowiadać rzeczywistemu zużyciu prądu. Dobrze jest również sprawdzić, czy opłacalnym rozwiązaniem będzie zakup magazynu energii.

Izba Poselska w Czechach przyjęła w pierwszym czytaniu projekt ustawy o wprowadzeniu nadzwyczajnego podatku od rafinerii. Dotknie on najprawdopodobniej wyłącznie zakłady w Litvinovie i Kralupach nad Wełtawą należące do Orlenu.

Nowo odkryty grzyb należy do workowców (Ascomycota), czyli największej grupy grzybów, obejmującej ponad 64 tys. znanych gatunków. Jego owocniki, określane jako stromaty, mają postać dużych, pionowych struktur o białawej barwie. Mogą dorastać do pół metra wysokości i osiągać masę 2,2 kg, co czyni je największymi znanymi owocnikami wśród workowców.

„Ten niezwykły gatunek reprezentuje nową rodzinę grzybów, Dianjunaceae, i stanowi unikalne źródło wiedzy na temat ewolucji ekstremalnych form budowy grzybów” – podkreśliła dr Indunil C. Senanayake, główna autorka badania, związana z Instytutem Botaniki w Kunmingu w Chinach.

Nieznany gatunek ukryty w chińskich lasach

Na grzyba natrafiono podczas badań terenowych prowadzonych w różnych ekosystemach prowincji Junnan. Naukowcy prowadzili obserwacje zarówno w lasach iglastych strefy umiarkowanej w pobliżu miejscowości Damaidi i Yipinglang, jak i w tropikalnym lesie deszczowym w okolicach Nanbang.

Znalezione owocniki wyrastały ze zdrewniałych korzeni dębu korkowego (Quercus variabilis). Ich rozmiary i wygląd wskazywały, że mogą należeć do nieznanego dotąd gatunku. Badacze zebrali próbki i zdeponowali okazy referencyjne w zbiorach Instytutu Botaniki w Kunmingu. Następnie hodowali zarodniki na pożywkach, analizowali budowę grzyba i zsekwencjonowali jego genom, obejmujący również geny kodujące białka.

Połączenie analiz genetycznych i badań morfologicznych pozwoliło ustalić, że odkryty organizm reprezentuje nie tylko nowy gatunek i rodzaj, lecz także wcześniej nieznaną rodzinę – Dianjunaceae. Grupa ta należy do rzędu Xylariales.

Nazwa Dianjunus rex nawiązuje zarówno do wyjątkowych rozmiarów grzyba, jak i do starożytnego królestwa Dian, istniejącego niegdyś na obszarze dzisiejszej prowincji Junnan.

Najbliższym znanym krewnym nowego gatunku jest Graphostroma platystoma. W przeciwieństwie do olbrzymiego grzyba jest to niepozorny organizm występujący na martwym drewnie drzew liściastych na półkuli północnej. Należy on jednak do odrębnej rodziny – Graphostromataceae.

Trop prowadzi do wielkiego wymierania

Jednym z wyników badania jest oszacowanie wieku rodziny Dianjunaceae. Naukowcy zastosowali metodę zegara molekularnego, która pozwala przybliżyć czas rozdzielenia się linii ewolucyjnych na podstawie różnic w DNA. Porównali genom nowego grzyba z danymi genetycznymi setek innych gatunków o znanym lub oszacowanym wieku ewolucyjnym.

Analizy wskazały, że Dianjunaceae mogły wyodrębnić się około 65 mln lat temu, mniej więcej milion lat po wymieraniu na granicy kredy i paleogenu. To właśnie wtedy zniknęły dinozaury nieptasie oraz wiele innych grup organizmów.

Zdaniem autorów odkrycia ta zbieżność czasowa rodzi interesującą hipotezę dotyczącą ewolucji grzybów rozkładających drewno. Po masowym wymieraniu ekosystemy lądowe uległy głębokim przemianom, a w wielu miejscach mogły pojawić się ogromne ilości martwej materii roślinnej.

„Dla grzybów rozkładających drewno takie zaburzenia środowiskowe mogły stworzyć nowe możliwości” – zauważyła Senanayake.

Związek między powstaniem nowej rodziny a wymieraniem pozostaje jednak hipotezą. Sam wiek ewolucyjny grzyba nie dowodzi, że masowe wymieranie bezpośrednio przyczyniło się do jego pojawienia się.

Dlaczego grzyb osiągnął tak duże rozmiary?

Przed odkryciem Dianjunus rex największe znane owocniki workowców osiągały zazwyczaj od 20 do 30 cm wysokości. Nowy gatunek wyraźnie przekracza te rozmiary, co skłoniło badaczy do postawienia pytania o ewolucyjne korzyści tak nietypowej budowy.

Jednym z możliwych wyjaśnień jest skuteczniejsze rozprzestrzenianie zarodników. Wysoki owocnik może unosić się ponad warstwę ściółki i otaczającą roślinność, dzięki czemu zarodniki mają większą szansę na rozprzestrzenianie się z udziałem wiatru, zwłaszcza w gęstym lesie.

Tak duża struktura wymaga jednak znacznych nakładów energii. Zdaniem Senanayake ekstremalne rozmiary mogły więc wyewoluować w warunkach, w których korzyści ekologiczne przewyższały koszty związane z budową i utrzymaniem owocnika.

Istotne mogą być również właściwości grzybów z rzędu Xylariales. Wiele z nich wytwarza enzymy i inne związki chemiczne umożliwiające rozkład złożonych substancji roślinnych. Podobne mechanizmy mogą pomagać Dianjunus rexw wykorzystywaniu martwego drewna jako źródła składników odżywczych.

W chińskich lasach mogą kryć się kolejne nieznane gatunki

Zdaniem naukowców odkrycie Dianjunus rex pokazuje, jak niepełna pozostaje wiedza o różnorodności grzybów w Azji Wschodniej. Subtropikalne obszary Chin łączą wiele typów siedlisk, względną stabilność klimatyczną i złożone zależności między organizmami. Warunki te mogą sprzyjać powstawaniu i utrzymywaniu się licznych linii ewolucyjnych.

Dotychczasowe badania nie zawsze pozwalały jednak dokładnie poznać tę różnorodność. Przeszkodami były trudności w prowadzeniu prac terenowych, sezonowy i często krótkotrwały charakter pojawiania się owocników oraz koncentracja wcześniejszych badań na gatunkach mających znaczenie gospodarcze.

Badacze spodziewają się zatem, że dalsze eksploracje chińskich lasów pozwolą odkryć kolejne nieznane gatunki.

 

Czytaj także: Zamiast grzybów znaleźli pocisk artyleryjski. Policja apeluje o ostrożność

Prokuratura Krajowa skierowała do Sądu Najwyższego wnioski o uchylenie immunitetów całej trójce.

Zarzuty dotyczą podszywania się pod organy państwa, posługiwania się odebranymi pieczęciami oraz fabrykowania postępowań wobec niezależnych sędziów.

„Wnioskami ma zająć się Izba Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego. Od dawna podważana jest jej legalność, bo powstała przy udziale upolitycznionej neoKRS i nie tworzy niezawisłego sądu. Prokuratura powinna złożyć wnioski o wyłączenie ze składów orzekających tzw. neosędziów powołanych w wadliwej procedurze” – napisał na platformie X Waldemar Żurek.

„Nie pozwolę, aby o uchyleniu immunitetów decydowały osoby bez właściwego mandatu, bo sprawa wymaga orzeczenia legalnego i uczciwego” – dodał.

Minister sprawiedliwości pokreślił, że „sąd to miejsce ochrony prawa, a nie prywatny folwark układu bezprawia. Czas bezkarności minął”.

Czytaj także: Ostre słowa Żurka. „Skończyło się bezprawie i szukanie haków”

Na jednej z czołowych platform streamingowych dostępnych w Polsce w abonamencie pojawił się właśnie nowy odcinek serialu, którego tytuł mówi wszystko. "Snowfall: Nowe rozdanie" to spin-off kultowego serialu gangsterskiego "Snowfall", którego emisja zakończyła się przed trzema laty. Nowa odsłona zebrała 100 proc. pozytywnych recenzji na portalu Rotten Tomatoes. Gdzie można obejrzeć drugi odcinek?

Piotr Kozłowski

W przekazanym liście Ursula von der Leyen poinformowała, że liczba nielegalnych przekroczeń granic zewnętrznych UE spadła do najniższego poziomu od 2021 roku – w ciągu ostatnich dwóch lat zmniejszyła się o 55 proc., a tylko w tym roku spadła o ponad jedną trzecią.

Szefowa KE przyznała jednak, że ostatnie wydarzenia w hiszpańskiej Ceucie pokazały, jak szybko nagły, masowy napływ migrantów może wywrzeć presję na granice zewnętrzne UE. Ostrzegła też przed instrumentalnym wykorzystywaniem migracji przez państwa trzecie. „Nie pozwolimy żadnemu państwu ani podmiotowi niepaństwowemu wykorzystywać naszych przepisów lub wartości do destabilizowania Unii” – zadeklarowała.

Nowe ramy reagowania kryzysowego i wzmocnienie Frontexu

Zapowiedziała, że KE będzie współpracować z państwami członkowskimi nad nowymi europejskimi ramami reagowania kryzysowego. Mają one uzupełnić obowiązujące przepisy i zapewnić krajom UE większą elastyczność w zarządzaniu granicami i stosowaniu procedur azylowych i powrotowych.

Nowy mechanizm ma umożliwić szybką reakcję na nadzwyczajne zagrożenia dla bezpieczeństwa granic zewnętrznych Unii Europejskiej, zwłaszcza gdy nagły lub masowy napływ migrantów zagraża porządkowi publicznemu i bezpieczeństwu wewnętrznemu. 

Przewodnicząca KE zapowiedziała również wzmocnienie Frontexu, w tym zwiększenie jego liczebności, utworzenie sił szybkiego reagowania oraz centrum koordynacji powrotów.

Von der Leyen poinformowała w liście, że UE przeznaczy dodatkowe 130 mln euro na wsparcie państw członkowskich w zwalczaniu zagrożeń dronowych; łączne finansowanie technologii nadzoru granic i przeciwdziałania dronom przekroczy dzięki temu 500 mln euro.

Czytaj także: Mocne stanowisko Polski na szczycie migracyjnym. „Zaostrzyć przepisy”

Pakt migracyjny i szybsze odsyłanie migrantów

W liście znalazł się również apel o pełne wdrożenie paktu migracyjnego i azylowego. Szefowa KE zwróciła uwagę na konieczność przyspieszenia odsyłania migrantów, którzy nie mają prawa pobytu w UE. Jak zaznaczyła, odsetek skutecznie realizowanych decyzji powrotowych wzrósł do 32 proc., ale nadal jest niski.

Zaostrzenie zasad wizowych dla Rosjan

Przewodnicząca KE odniosła się też do zagrożeń związanych z Rosją. Przypomniała, że UE uzgodniła zakaz wydawania wiz obecnym i byłym żołnierzom rosyjskiej armii. Zapowiedziała również aktualizację wytycznych dotyczących oceny zagrożeń przy wydawaniu wiz Rosjanom.

Migracja będzie jednym z tematów szczytu UE w Brukseli w dniach 15-16 października.

Czytaj także: UE chce usprawnić odsyłanie migrantów. PE poparł nowe zasady

Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek poinformował także, że Prokuratura Krajowa skierowała do Sądu Najwyższego wnioski o uchylenie immunitetu tym trzem sędziom.

Na początku października wszystkie oczy były zwrócone na Grojec, gdzie parafianie bronili swojego proboszcza. "Decyzja biskupa o pozbawieniu mnie urzędu proboszcza Parafii w Grojcu jest dla mnie niezrozumiała - napisał teraz w oświadczeniu odwołany ks. Józef Zborek. Tłumaczy, o co został oskarżony.

Beata Zatońska

W przetargu wpłynęło pięć ofert. Najkorzystniejszą z kwotą 4 mln 819 tys. 140 zł złożyła firma RG Projekt Radosław Gwiazda z Łodzi. Najdroższa oferta opiewa na kwotę 7 mln 721 tys. 325 zł.

Inwestycja ma poprawić infrastrukturę obiektu w kontekście wymagań licencyjnych. Modernizacja związana jest zarówno z samym torem, jak i zapleczem stadionu.

Zakres prac obejmuje modernizację oświetlenia żużlowego (dostosowanie do wymaganego natężenia), wymianę nawierzchni bitumicznej w parku maszyn i przy wejściu głównym na obiekt, dostawę i montaż systemu bandy pneumatycznej, dostawę i montaż systemu przykrycia toru żużlowego oraz wykonanie płyty fundamentowej pod agregat prądotwórczy.

Inwestycja wraz z jej odbiorem powinna zakończyć się do 25 marca 2027 roku ze względu na kwietniowy start ligowego sezonu. Roboty wymagają weryfikacji przez PZM i wydania licencji.

Źródło: własne

Znane polskie uzdrowisko ma szansę stać się kluczowym węzłem komunikacyjnym na pograniczu polsko-słowackim. Lokalne władze zapowiadają znaczne zwiększenie częstotliwości kursowania Belianskiego Ekspresu, a w dalszej perspektywie planowane jest uruchomienie bezpośrednich tras do międzynarodowych metropolii, w tym do Wiednia oraz Budapesztu.

Weronika Papiernik

Podzielniki ciepła od lat budzą spory między mieszkańcami bloków a zarządcami nieruchomości. Lokatorzy kwestionują wysokość rachunków i wskazują na przypadki zawyżonych opłat. Część chce powrotu do rozliczania kosztów ogrzewania według powierzchni mieszkań.

Cena pelletu musiałaby oscylować wokół 1000 zł za tonę, by zrównać się kosztem energii z pompą ciepła klasy A+++. Tymczasem mediana monitorowanych ofert hurtowych na początku października 2026 r. wynosiła 2410 zł za tonę, bez dostawy.

Do ataku hakerskiego na największą holenderską sieć supermarketów Albert Heijn wykorzystano między innymi serwery znajdujące się w Polsce - poinformował nadawca publiczny NOS. Nie ustalono dotąd, skąd pochodzą sprawcy.

Wydatki na obronność to bezprecedensowa szansa na transformację polskiej gospodarki. Wiceminister aktywów państwowych Konrad Gołota przyznał podczas konferencji "Przemysł dla obronności", że ogromne, dostępne środki to wciąż za mało. Problem nie leży jednak w budżetach.

Przed sezonem grzewczym tworzą się kolejki po węgiel. Południowy Koncern Węglowy potwierdza problemy z dostępnością workowanego groszku, tłumacząc je dużym popytem oraz ograniczeniami produkcyjnymi.

Leczenie uzdrowiskowe może być bezpłatne, ale nie każdy kuracjusz uniknie dodatkowych wydatków. NFZ finansuje 21-dniowy pobyt w szpitalu uzdrowiskowym, a wybrane grupy pacjentów korzystają ze szczególnych uprawnień.