Wchodzisz i wiesz

Decyzja zapadła po tym, jak media ujawniły szczegóły śledztwa dotyczącego domniemanego fikcyjnego delegowania byłego szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Ernesta Bejdy, do zarządu PZU Życie. Minister Wojciech Balczun zażądał od spółki dokumentów i wyjaśnień dotyczących sprawy.

Spółki Skarbu Państwa pod lupą

Organy ubezpieczyciela nie miały pełnej wiedzy o tym, że Bejda został powołany na stanowisko prezesa PZU Życie jako czynny funkcjonariusz CBA.

Minister chce również sprawdzić, czy podobne praktyki mogły mieć miejsce w innych spółkach nadzorowanych przez Ministerstwo Aktywów Państwowych. Kontrola ma objąć zatrudnianie i delegowanie osób związanych ze służbami specjalnymi.

Informacje w tej sprawie jako pierwszy przekazał Krzysztof Zasada, reporter RMF FM.

Czytaj też: Jest opinia psychiatryczna Mieszka R. Liczy ponad 200 stron

Rząd zlikwiduje zjawisko nielegalnego przekształcania domów w miejsca, gdzie może nocować nawet wiele osób. Takie praktyki są coraz częściej spotykane. Nadzór budowlany nie jest jednak w stanie z tym walczyć.

Pierwsze cztery miesiące roku to tradycyjnie czas rozliczania PIT (podatku dochodowego od osób fizycznych). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) rusza z wysyłką specjalnych formularzy PIT. Trafią one do ponad 10,5 mln osób, które w 2025 roku pobierały świadczenia z ZUS, takie jak emerytury, renty czy zasiłki. Deklaracje dotrą pocztą do końca lutego, a od 4 lutego będą dostępne na PUE ZUS. Co trzeba wiedzieć? Kamil Nowak

Anna Znajewska-Pawluk z zespołu prasowego PKP PLK poinformowała, że na odcinku Warszawa Zachodnia – Czyste pociąg Kolei Mazowieckich wjechał w uszkodzoną sieć trakcyjną.

– Pociągi na odcinku Warszawa Zachodnia – Warszawa Gdańska kursują po jednym torze. Opóźnienia mogą sięgać 20 minut. Na miejscu jest już pociąg sieciowy, który będzie naprawiał uszkodzoną trakcję – przekazała.

Dodała, że w związku z interwencją pogotowia ratunkowego w pociągu SKM z Pruszkowa do Otwocka, trzy pociągi notują większe opóźnienie.

Przez awarię na odcinku Warszawa Zachodnia – Warszawa Gdańska opóźnienia niektórych pociągów przekraczają godzinę, a dochodzą nawet do 120 min. 

Pasażerowie skarżą się na brak informacji, dotyczący m.in. pociągów do Mławy i Ciechanowa. 

– Po godz. 9 miał być pociąg, dwa inne powinny przyjechać i dalej nic. Zmarznięci pasażerowie boją się zejść po herbatę, żeby nie przegapić pociągu – informuje reporter TVP 3.

Czytaj też: Mur spadł na pociąg. Kolejna tragedia kolejowa w Hiszpanii

Awaria taboru na stacji Warszawa Rembertów

Szybka Kolej Miejska poinformowała natomiast o awarii taboru Kolei Mazowieckich na stacji Warszawa Rembertów. „Na odcinku Warszawa Wschodnia – Sulejówek Miłosna występują utrudnienia w ruchu wszystkich przewoźników” – dodano.

W związku z utrudnieniami, pociągi SKM linii S2, S3, S4 i S40 mogą być opóźnione. Opóźnienia dotyczą również pociągów Kolei Mazowieckich.

Wprowadzono wzajemne honorowanie biletów

Koleje Mazowieckie poinformowały o wprowadzeniu wzajemne honorowania wszystkich ważnych biletów KM w pojazdach warszawskiej komunikacji miejskiej (pociągi, autobusy, tramwaje, metro) oraz biletów ZTM w pociągach Kolei Mazowieckich na obszarze 1 i 2 strefy biletowej.

Wprowadzono również honorowanie biletów KM w PKP Intercity na całym obszarze kursowania pociągów KM. „Honorowanie nie obowiązuje w pociągach EIP, w wagonach sypialnych i z miejscami do leżenia. Pociągi PKP Intercity zatrzymują się na stacjach wskazanych w rozkładzie jazdy” – podały KM.

Czytaj też: Nawet 840 minut opóźnienia. Efekt zerwanej trakcji

Posiadacze działek po podziale pod inwestycje publiczne tracą możliwość ich wykorzystania zgodnie z planem. Tymczasem uszczerbek majątkowy często nie jest rekompensowany. Rzecznik Praw Obywatelskich alarmuje w tej sprawie ministra infrastruktury.

Według portalu wojskowego DefenceSecurityAsia rakieta wystrzelona z położonego na wschód od Teheranu kosmodromu im. Imama Chomeiniego miała polecieć w kierunku Morza Wschodniosyberyjskiego po wcześniejszym uzyskaniu zgody Kremla na wejście w rosyjską przestrzeń powietrzną.

Informacje o zakończonym sukcesie teście rozpowszechniają również irańscy parlamentarzyści i wysocy rangą przedstawiciele reżimu, w tym Mohsen Zanganeh, członek irańskiego Madżlisu (parlamentu). „Przetestowaliśmy jeden z najnowocześniejszych pocisków rakietowych w kraju i ten test zakończył się powodzeniem” – oświadczył Zanganeh.

Irańscy urzędnicy już we wrześniu ubiegłego roku propagandowo ostrzegali, że „Ameryka jest około 10 tys. km od nas, a my możemy doprowadzić nasze okręty na odległości około 2 tys. km od niej i stamtąd wystrzelić rakiety, które uderzą w Waszyngton, Nowy Jork i inne amerykańskie miasta”.

Dotychczas jedynym dowodem na zakończona powodzeniem misję, oprócz deklaracji, jest krótki film rejestrujący start i początkowy lot rakiety zamieszczony na Facebooku, ale nie precyzujący, kiedy test został przeprowadzony.

Wywiady sprawdzają twierdzenia Iranu

Nie ma niezależnej weryfikacji ani zdjęć satelitarnych, potwierdzających udany lot rakiety. Według DefenceSecurityAsia zachodnie wywiady i niezależni analitycy oceniają obecnie wiarygodność tych udostępnionych przez Teheran skrawków informacji.

Jeśli zostaną one potwierdzone, będą dowodzić historycznej eskalacji irańskiego programu uzbrojenia strategicznego, mającego zasadnicze znaczenie dla obrony Stanów Zjednoczonych. A zdaniem analityków zajmujących się geopolityką Iran z mocarstwa regionalnego może przeistoczyć się w poważnego gracza zagrażającego nie tylko najbliższym sąsiadom, ale wszystkim rzeczywistym i wyimaginowanym wrogom.

Iran z pewnością dysponuje obecnie systemami, takimi jak Khorramshahr-4, które osiągają nie więcej niż 3 tys. km i swoim zasięgiem mogą objąć państwa Zatoki Perskiej, Izrael i część Europy Wschodniej. Irańskie pociski spadały na Izrael podczas krótkotrwałej wojny w czerwcu ubiegłego roku.

Najpewniej Iran pracuje również nad rakietami przeznaczonymi do misji kosmicznych. Potwierdził to w ubiegłym roku Departament Wojny USA, przestrzegając, że takie programy w Iranie są „z natury podwójnego zastosowania i nie do odróżnienia na wczesnych etapach”, a rozpowszechnianie przez Teheran informacji o próbach z rakietami międzykontynentalni należy odczytać jako ostrzeżenie – nie tylko o zdolności, ale o intencji.

Protesty w Iranie: tysiące ofiar

Od końca grudnia w Iranie trwają protesty będące efektem problemów gospodarczych, a zwłaszcza dużego spadku wartości lokalnej waluty, riala. Demonstracje błyskawicznie przybrały charakter polityczny i ogarnęły wszystkie prowincje kraju. Władze stłumiły je w brutalny sposób.

Liczba ofiar śmiertelnych represji, stosowanych przez rząd Iranu w reakcji na masowe protesty, wyniosła co najmniej 3919 osób – podała w poniedziałek agencja AP, powołując się na szacunki aktywistów. Z kolei agencja Reutera przekazała w niedzielę za anonimowym źródłem we władzach w Teheranie, że w protestach zginęło co najmniej 5 tysiącach osób, w tym około 500 funkcjonariuszy sił bezpieczeństwa. Według innych źródeł bilans ofiar śmiertelnych sięga nawet 20 tysięcy. Rannych może być około 300 tysięcy osób.

Prezydent Donald Trump wezwał w ubiegłym tygodniu do zakończenia 37-letnich rządów ajatollaha Alego Chameneia. „Czas poszukać nowego przywództwa w Iranie” - powiedział Donald Trump w rozmowie z portalem Politico, komentując słabnące protesty społeczne w tym kraju.

Trump odniósł się także do wpisów Chameneia na platformie X, w których najwyższy duchowy irański przywódca obarcza prezydenta USA bezpośrednią odpowiedzialnością za liczbę ofiar śmiertelnych protestów, które wstrząsają krajem.

Trump atakuje Chameneia

„Jako przywódca kraju, Chamenei jest winny całkowitej destrukcji swojego państwa oraz stosowania przemocy na niespotykaną dotąd skalę. Przywództwo polega na szacunku, a nie na strachu i śmierci” – przekonywał.

Prezydent USA ocenił, że władze w Teheranie rządzą za pomocą represji i stosują przemoc, zabijając tysiące ludzi, aby utrzymać kontrolę. „To chory człowiek, który powinien właściwie zarządzać swoim krajem i przestać zabijać ludzi. Jego kraj jest najgorszym miejscem do życia na świecie z powodu złego przywództwa” – twierdził Trump.

Konserwatywny serwis Hill przypomniał, że przedstawiciele wywiadu z czasów prezydenta Joe Bidena powiadomili Trumpa o groźbach pod jego adresem, które miały się pojawić podczas kampanii prezydenckiej w 2024 roku. Były prokurator generalny Merrick Garland przekazał, że miałby to być odwet za zabicie przez USA irańskiego generała Kasema Sulejmaniego w 2020 roku podczas pierwszej kadencji Trumpa.

Czytaj także: „Cały kraj zostanie wysadzony w powietrze”. Trump odpowiada na groźby

Prezydent powiadomił, że wydał „bardzo stanowcze instrukcje" dla USA, by „zmieść ich (Iran) z powierzchni ziemi”, jeśli Teheran spróbuje zrealizować groźby śmierci wobec niego. Dodał, że odpowiedź amerykańska dotyczyłaby całego kraju. „Jeśli kiedykolwiek coś się stanie, cały kraj zostanie wysadzony w powietrze” – podkreślał.

W kierunku Zatoki Perskiej płynie amerykański lotniskowiec USS „Abraham Lincoln” wraz z grupą uderzeniową, w której skład wchodzi między innymi okręt podwodny oraz niszczyciele uzbrojone w rakiety. Decyzja o przemieszczeniu lotniskowca zapadła, gdy protesty w Iranie eskalowały. Trump publicznie zachęcał Irańczyków do kontynuowania protestów i sugerował, że „pomoc jest w drodze”.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozpoczął wysyłkę ponad 10 milionów deklaracji podatkowych do emerytów, rencistów oraz osób pobierających zasiłki w 2025 roku. Choć większość seniorów nie będzie musiała składać zeznania w urzędzie, niektórzy są zobowiązani zrobić to do końca kwietnia.

Pekabex wybuduje w Gdańsku dla Student Depot nowy akademik dla ponad 500 najemców wraz z częścią usługową i pełną infrastrukturą towarzyszącą. Obiekt ma zostać ukończony w lipcu 2027 i oddany do użytku jesienią tego samego roku. Budynek w całości powstanie w technologii prefabrykacji.

Pekin zareagował na doniesienia o planowanym przez polską armię zakazie wjazdu na tereny jednostek wojskowych produkowanych w ChRL samochodów elektrycznych. Polacy obawiają się, że mogą zostać wykorzystane do zdalnego przeprowadzania ataków. Agnieszka Maj

Sprawa w sądzie

Pasażerowie domagali się odszkodowania, ponieważ w lipcu 2023 roku ich lot z Izmiru do Warszawy miał ponad trzygodzinne opóźnienie z dwóch przyczyn. Po pierwsze, samolot, który miał zabrać pasażerów z Turcji, przyleciał z opóźnieniem.

Było ono spowodowane decyzją kierownictwa lotów, które ze względu na złą pogodę na trasie przelotu opóźniło wylot maszyny. Po drugie, już po wylądowaniu w Izmirze, stwierdzono usterkę techniczną samolotu, która wymagała naprawy na miejscu.

Przewoźnik uznał te okoliczności za nadzwyczajne, czyli zwalniające z konieczności wypłacenia pasażerom odszkodowania. Sprawa trafiła do sądu rejonowego w Warszawie, który skierował do Sądu UE zapytanie o wykładnię unijnego prawa pasażerskiego.

Czytaj także: Linie nie podejmują próby naprawy usterki, tylko odwołują loty. Unijny spór o prawa pasażerów

Decyzja zapadła

Sąd UE orzekł, że decyzję kierownictwa lotów faktycznie można uznać za okoliczność nadzwyczajną pod warunkiem, że przewoźnik nie miał na nią wpływu, bo została ona podjęta odgórnie. W takiej sytuacji nie ma znaczenia długość opóźnienia oraz powód decyzji. Sąd zaznaczył jednak, że okoliczności zdarzenia każdorazowo powinien zbadać sąd krajowy.

Sąd UE podkreślił też, że co do zasady decyzje kierownictwa lotów pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika i nie ma on na nie wpływu. Ponieważ dotyczą one sfery zarządzania lotami, to stanowią de facto działanie strony trzeciej, któremu przewoźnik musi się podporządkować.

– Tak rozumiana „zewnętrzna” decyzja kierownictwa lotów stanowi nadzwyczajną okoliczność zwalniającą przewoźnika z obowiązku wypłaty odszkodowania – uznał Sąd.

Ta sama zasada obowiązuje także w przypadku wcześniejszego lotu obsługiwanego przez linie z wykorzystaniem tego samego samolotu. Tu znowu jednak okoliczności muszą zostać ocenione przez sąd krajowy.

Czytaj także: Więcej praw dla podróżnych w UE. Co się zmieni na lotniskach?

Zajmie dosłownie chwilę, za to szybko zweryfikuje twój poziom wiedzy. Czy możesz tytułować się mistrzem? Konieczny poziom to 8/10. Beata Jasina-Wojtalak

Znany z filmu „1917” w reżyserii Sama Mendesa Anson Boon wciela się w „Dobrym chłopcu” w rolę 19-letniego chuligana Tommy’ego. Bohater niespodziewanie budzi się w piwnicy tajemniczego domu na przedmieściach, zniewolony łańcuchem zaciśniętym wokół szyi. Wkrótce dowiaduje się, że jest przetrzymywany przez zamożnego Chrisa, granego przez Stephena Grahama, oraz jego neurotyczną żonę Kathryn, w którą wciela się Andrea Riseborough. Porywacze próbują go „zresocjalizować” i przemienić w tytułowego „dobrego chłopca”.

Scenariusz filmu napisali Bartek Bartosik i Naqqash Khalid. Jednym z producentów „Dobrego chłopca” jest Jerzy Skolimowski, który zainteresował Komasę tekstem Bartosika w 2019 roku, gdy reżyser promował w Los Angeles film „Boże Ciało”. Komasa był tak zafascynowany scenariuszem, że – jak podkreślał – nie mógł się od niego oderwać.

Pierwotnie scenariusz powstał w języku polskim, a akcja rozgrywała się w środowisku warszawskich kiboli. Później zdecydowano się przenieść historię do realiów brytyjskich, aby uczynić ją bardziej uniwersalną dla widzów spoza Polski. Zdjęcia realizowano w Warszawie oraz w angielskim hrabstwie Yorkshire.

„Dobry chłopiec” to kolejny anglojęzyczny projekt Jana Komasy. W listopadzie premierę miał jego film „Rocznica”. W obsadzie tego psychologicznego thrillera znaleźli się m.in. Diane Lane, Kyle Chandler oraz Phoebe Dynevor. To opowieść o rozpadzie z pozoru idealnej amerykańskiej rodziny, związanym z pojawieniem się nowej, niebezpiecznej ideologii politycznej.

Czytaj też: 22 filmy, w tym aż 20 premier oraz polskie akcenty. Zbliża się Berlinale

Ewentualne nowe amerykańskie cła importowe będą miały ograniczony wpływ na inflację w strefie euro. Jednak wzrośnie niepewność rynkowa, a dla Niemiec oznacza to straty - powiedziała na WEF w Davos prezeska EBC Christine Lagarde.

Europejski sprzeciw wobec prób przejęcia Grenlandii przez Donalda Trumpa oraz tworzenie Rady Pokoju opóźniły ogłoszenie pakietu gospodarczego wsparcia dla Ukrainy - zaznacza dziennik "Financial Times".

Najbliższe dni w Polsce upłyną pod znakiem bardzo niskich temperatur, silnego mrozu, nocami i stopniowej zmiany pogody. Pod koniec tygodnia prognozy Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej wskazują, że najchłodniej będzie na wschodzie kraju, gdzie temperatura lokalnie spadnie nawet do minus 21°C. Jednocześnie utrzyma się porywisty wiatr, zwłaszcza w rejonach górskich. A za kilka dni czeka nas załamanie pogody. Marzena Sarniewicz

Rząd prowadzi prace nad projektem ustawy o bonie senioralnym, zakładającym przekazywanie co miesiąc maksymalnie 2150 zł na zapewnienie seniorowi profesjonalnych usług wsparcia. To gmina będzie dysponować pieniędzmi i zapewniać świadczenia.

Rząd ma jednolite stanowisko co do tego, że dzisiaj nasza obecność wojskowa na Grenlandii nie jest potrzebna - zapewnił wicepremier, szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz. Według niego, konieczna jest głęboka analiza ws. udziału Polski w inicjatywie Rady Pokoju prezydenta USA Donalda Trumpa. Agnieszka Maj

– Opinia jest bardzo obszerna, liczy ponad 200 stron. Nie informujemy o jej wynikach do czasu zaznajomienia się z nią nie tylko przez prokuraturę, ale także przez obronę i pełnomocników – powiedział prok. Skiba.

Mieszko R. przebywa w areszcie śledczym w Radomiu, gdzie ma zapewniony pobyt na oddziale szpitalnym. Areszt w sierpniu został przedłużony o kolejne sześć miesięcy – do połowy lutego 2026 r.

Przebieg tragicznych zdarzeń

22-letni student Wydziału Prawa UW Mieszko R. zaatakował na początku maja siekierą 53-letnią portierkę uczelni. Zamykała ona drzwi do Audytorium Maximum. Kobieta nie przeżyła ataku, zmarła na miejscu.

Na pomoc kobiecie ruszył 39-letni pracownik Straży UW, któremu napastnik również zadał rany. Mężczyzna w stanie ciężkim trafił do szpitala.

Podejrzany został zatrzymany. W interwencji pomógł obecny na miejscu funkcjonariusz Służby Ochrony Państwa, który udzielił pomocy interweniującym pracownikom Straży UW, a także udzielił pierwszej pomocy przedmedycznej rannemu pracownikowi. SOP była na terenie kampusu, gdyż w innym miejscu na wykładzie akademickim przebywał ówczesny minister sprawiedliwości Adam Bodnar.

O opinii psychiatrycznej Mieszka R. pierwszy informację podał portal RMF24.

Czytaj też: Zabójca z kampusu UW z kolejnym zarzutem. Ugryzł policjanta

Umowa handlowa UE z krajami Mercosur może zwiększyć eksport europejskiego sektora motoryzacyjnego nawet o 20 mld euro, czyli o 200 proc. - poinformowała w Parlamencie Europejskim w Strasburgu szefowa KE Ursula von der Leyen. Szczególnie duże korzyści, oprócz firm z sektora motoryzacyjnego, mogą odnieść także producenci chemikaliów oraz maszyn - dodała. Kamil Nowak

Wzmocnienie unijnego sektora farmaceutycznego

Za dokumentem głosowało 503 europosłów przy 57 głosach przeciw i 108 wstrzymujących się. Jego celem jest zmniejszenie zależności od krajów trzecich, jeśli chodzi o leki krytyczne oraz wzmocnienie konkurencyjności unijnego sektora farmaceutycznego.

Parlament Europejski poparł tworzenie w Unii Europejskiej tzw. projektów strategicznych, których celem byłaby modernizacja i zwiększenie zdolności produkcyjnych przemysłu farmaceutycznego.

Posłowie chcą, aby rządy państw członkowskich oraz instytucje unijne nadały takim projektom priorytet w obecnym budżecie oraz w kolejnych wieloletnich ramach finansowych UE.

Firmy korzystające z publicznego wsparcia finansowego miałyby obowiązek priorytetowego zaopatrywania rynku unijnego.

Czytaj także: Bezpieczeństwo farmaceutyczne równie ważne, jak zbrojenia

Polityka zamówień publicznych

W przyjętym sprawozdaniu zaproponowano również zmiany w polityce zamówień publicznych. Zgodnie z propozycjami posłów instytucje zamawiające w UE miałyby stosować kryteria faworyzujące producentów wytwarzających znaczną część kluczowych leków na terenie Unii.

Europosłowie zwrócili także uwagę na korzyści wynikające z dobrowolnych zamówień transgranicznych, które mają poprawić dostępność leków, w szczególności stosowanych w leczeniu rzadkich chorób, środków przeciwdrobnoustrojowych oraz innych innowacyjnych, kosztownych lub specjalistycznych terapii.

Parlament Europejski opowiedział się za obniżeniem minimalnej liczby państw uczestniczących we wspólnych procedurach zamówień do co najmniej pięciu, wobec dziewięciu zaproponowanych wcześniej przez Komisję Europejską.

Czytaj także: Odkryto nowy antybiotyk. Zabija większość antybiotykoopornych bakterii

Awaryjne zapasy leków

W dokumencie wezwano również do utworzenia unijnego mechanizmu koordynacji krajowych awaryjnych zapasów leków o znaczeniu krytycznym. Posłowie chcą, aby Komisja Europejska mogła – w ostateczności – decydować o redystrybucji leków pomiędzy państwami członkowskimi w razie stwierdzenia niedoborów lub zakłóceń w dostawach.

Po przyjęciu stanowiska Parlament Europejski jest gotowy do rozpoczęcia negocjacji z Radą UE w sprawie ostatecznego kształtu przepisów.

Komisja Europejska przedstawiła w marcu 2025 roku projekt rozporządzenia w sprawie leków o znaczeniu krytycznym, takich jak antybiotyki, insulina, szczepionki czy leki stosowane w chorobach przewlekłych. Celem inicjatywy jest zapewnienie ich dostępności w UE.

Według danych KE ponad 50 proc. zgłaszanych niedoborów leków wynika z problemów produkcyjnych, w tym z braków substancji czynnych.

Czytaj także: Szokujący raport. Trzy firmy farmaceutyczne łupiły chorych na raka