Wchodzisz i wiesz

Coraz więcej miast decyduje się podnieść wysokości stawek za wywóz odpadów. Powód? Obowiązujące stawki nie pokrywają kosztów systemu gospodarowania odpadami. Paula Nowak

Malowniczy krajobraz, małomiasteczkowy porządek i spokojne życie – przynajmniej z pozoru. A co archipelag Saint-Pierre skrywa naprawdę? Serial kryminalny "Zbrodnie Saint-Pierre" rzuca na wyspy nowe światło – i rzucił na kolana kanadyjskich widzów na tyle, że właśnie oglądają już drugi sezon hitu. Polacy tymczasem wreszcie dostali sezon pierwszy. Gdzie można obejrzeć drugi odcinek? Piotr Kozłowski

Seniorzy mogą liczyć na wyższe dodatkowe świadczenia. Waloryzacja emerytur i rent przełoży się także na wysokość tzw. trzynastek i czternastek, które będą większe niż przed rokiem. Ile wyniosą wypłaty dla emerytów i rencistów? Oba dodatki mają odpowiadać kwocie minimalnej emerytury.

Organizacja Narodów Zjednoczonych ogłosiła powołanie Niezależnego Międzynarodowego Panelu Naukowego ds. sztucznej inteligencji. Wśród 40 światowych ekspertów znalazł się Polak - prof. Piotr Sankowski, dyrektor Instytutu Badawczego IDEAS.

Unia Europejska pracuje nad nowymi oznaczeniami opakowań. Na jednym koszu może znaleźć się kilka etykiet - informuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Nie jest natomiast planowane zwiększenie liczby samych pojemników na odpady.

To jeszcze nie koniec afery o "wschodnie kontakty towarzysko-biznesowe" marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego. Prezydent Karol Nawrocki zaprosi w tej sprawie na spotkanie do Pałacu Prezydenckiego ministra koordynatora służb specjalnych oraz szefów służb specjalnych. Wirtualna Polska donosi także o pretensjach do marszałka wśród polityków koalicji rządzącej. Agnieszka Maj

Kuba znalazła się w "żelaznym uścisku" Waszyngtonu. Moskwa rozpoczęła pilną operację ewakuacji tysięcy swoich obywateli z wyspy po tym, jak władze w Hawanie ogłosiły, że kończy się im paliwo. W wyniku amerykańskiej blokady energetycznej i odcięcia dostaw z Wenezueli oraz Meksyku, rajski kierunek zamienił się w pułapkę. Rosyjskie linie wysyłają puste maszyny, by ściągnąć turystów do domu, zanim lotniska zostaną całkowicie sparaliżowane. Weronika Papiernik

Komunalny Związek Gmin Regionu Leszczyńskiego zdecydował, że od lipca resztki jedzenia oraz inne odpady zielone trzeba będzie wyrzucać do brązowego pojemnika luzem, bez worków. Mieszkańców regionu leszczyńskiego czekają więc zmiany w segregacji odpadów bio.

- Ceny pelletu w niektórych województwach już spadają, sprawdzimy, czy nie było zmowy cenowej - powiedział Miłosz Motyka. Minister energii zapowiedział także, że projekty jądrowe - małe i duże - będą rozwijane. W tym rok mają zapaść kluczowe decyzje co do drugiej elektrowni jądrowej w Polsce.

Zobacz także: „Reporterzy”. Pięć stopni w mieszkaniu. Władze głuche na błagania mieszkańców

Niemieckie media przypominają, że pomimo jedności demonstrowanej na czwartkowym, nieformalnym szczycie UE poświęconym konkurencyjności gospodarki, opinie obu czołowych polityków różnią się w wielu kwestiach, zwłaszcza w sprawie wielokrotnie postulowanego przez Macrona wspólnego zaciągania długów w celu inwestowania w przyszłościowe branże. 

Również apel Macrona o wspieranie europejskiej produkcji i kupowanie produktów „Made in Europe” spotyka się w Berlinie ze sceptycyzmem. Nie wiadomo też, co stanie się ze wspólnie planowanym systemem bojowym FCAS. Przemysł skarży się na wysokie ceny energii i brak inwestycji. Do czynników wpływających na tę sytuację należą rozdrobniony europejski rynek finansowy, powolne procedury zatwierdzania i różne standardy w wielu krajach UE.

Zdaniem „Handelsblatt”, pojawiając się wspólnie przed kamerami, kanclerz Niemiec Friedrich Merz i prezydent Francji Emmanuel Macron chcieli zademonstrować solidarność i przykryć w ten sposób „tlącą się debatę na temat niemiecko-francuskiego sporu”.

Gazeta przypomina słowa Macrona: „Podzielamy poczucie pilnej potrzeby podjęcia przez Europę zdecydowanych działań”. „A Merz? Kanclerz stwierdził, że ‘prawie zawsze' zgadza się z francuskim przywódcą w ważnych kwestiach dotyczących polityki europejskiej, podkreślając jednak słowo ‘prawie' – co było wymowną niezręcznością”.

Czytaj też: Europa się budzi. Kanclerz Merz mówi o wsparciu procesu pokojowego

Spór francusko-niemiecki paraliżuje Europę

Bo „prawie” jest tu kluczowym słowem, wyjaśnia gazeta. „Merz i Macron nie zgadzają się w ważnych kwestiach politycznych. I to w czasie, gdy Unia Europejska stoi przed egzystencjalnymi wyzwaniami. W świecie wielkich mocarstw UE grozi rozpad. A przecież po zmianie rządu w Berlinie miało być zupełnie inaczej. Merz i Macron chcieli zainicjować wspólny program reform na rzecz 'bardziej suwerennej Europy'. Ich najbliżsi współpracownicy przygotowali dokument dotyczący ‘resetu' partnerstwa niemiecko-francuskiego. Jednak zamiast nowego początku, ponownie na pierwszy plan wysuwają się stare kwestie sporne, które paraliżują Europę w czasie, gdy pilnie potrzebna jest jedność” – komentuje czołowy niemiecki dziennik gospodarczy.

Merz musi „przeciwstawić się” Macronowi

Portal „t-online” krytykuje francuski pomysł zaciągania wspólnych europejskich długów. „Europa, której gospodarka częściowo uległa spowolnieniu, rzeczywiście potrzebuje impulsów politycznych, aby ponownie osiągnąć silniejszy wzrost. Powinny one jednak dotyczyć lepszych warunków ramowych, przede wszystkim zmniejszenia biurokracji w Brukseli i pogłębienia rynku wewnętrznego w celu zwiększenia handlu w ramach Unii.

Z pewnością nie powinny zaś dotyczyć jeszcze większych nakładów finansowych, które raczej hamują niezbędne zmiany strukturalne, niż je przyspieszają. Dlatego teraz to kanclerz Friedrich Merz musi przeciwstawić się Macronowi. Nawet, jeśli może to jeszcze bardziej pogorszyć i tak już nadwyrężone stosunki między Niemcami a Francją” – czytamy na portalu.

Czytaj też: Rosyjskie służby zinfiltrowały Niemcy. Lobbystka miała szerokie kontakty

Niemcy zawsze „wiedzą lepiej”

„Rhein-Neckar-Zeitung” komentuje: „To, że Merz otwarcie sprzeciwia się Macronowi, gdy Francuz domaga się, aby Europejczycy kupowali produkty europejskie, jest w tej sytuacji niestety czymś więcej niż tylko różnicą zdań. A argument Merza, że hasło ‘Wyprodukowane wspólnie z Europą' jest bardziej otwarte, ponownie stawia Niemcy w tradycji pruskiego mądrali, który zawsze wie lepiej.

Nie, to nie jest odpowiedź na wyzwania chińskie i amerykańskie. Jedyna wspólna cecha, czyli skupienie się na redukcji biurokracji, jest wprawdzie słuszna. Ale co to da w starciu z gigantami gospodarczymi z Dalekiego Wschodu i Zachodu? Jeśli dwaj główni gracze europejscy nie potrafią się porozumieć, nawet najwspanialsze plany dotyczące rdzenia Europy pozostaną utopią”.

Kolejny szczyt pełen zapewnień

„Stuttgarter Zeitung” krytykuje kanclerza Friedricha Merza i podaje w wątpliwość sens szczytu: „W obecnej sytuacji Niemcy, najsilniejszy gospodarczo i najbardziej wpływowy kraj w UE, odgrywają wyjątkową rolę. Jednak kanclerz nie wypełnia tej przywódczej funkcji. Podczas szczytu w Alden Biesen (w Belgii) zaapelował o większą redukcję biurokracji – ale to za mało.

W tych kryzysowych czasach europejscy politycy mogliby wpływać na nastroje na całym kontynencie, podejmując odważne, proste i skuteczne decyzje. Jest to jednak możliwe tylko wtedy, gdy ludzie będą mogli mieć pewność, że zapowiedzi zostaną zrealizowane. Szczyty takie jak ten w Alden Biesen, gdzie wielu słowom nie towarzyszą czyny, są w tym sensie raczej szkodliwe”.

Czytaj też: Od rynku po energię. Metsola wskazuje kierunek dla Europy

Mieszkańcy bloków najpóźniej od 1 stycznia 2027 r. będą płacić minimalną opłatę za ogrzewanie. Będą też musieli korzystać ze zdalnych liczników. Nowe metody są sposobem na walkę z pasożytnictwem cieplnym.

FISI podała, że sąd apelacyjny włoskiej organizacji antydopingowej NADO uznał, że pozytywny wynik testu był wynikiem nieumyślnego spożycia lub przypadkowego zanieczyszczenia.

Włoszka wygrała apelację od zawieszenia za doping     

Wcześniej w środę Sąd Arbitrażowy ds. Sportu (CAS) odrzucił apelację 24-letniej biathlonistki, argumentując, że nie ma jurysdykcji, ponieważ nie przeszła ona najpierw krajowego postępowania odwoławczego.

„Passler dołączy do koleżanek z drużyny w poniedziałek 16 lutego i będzie do dyspozycji sztabu szkoleniowego podczas kolejnych zawodów w programie olimpijskim” – można przeczytać w oświadczeniu FISI.

Tuż przed rozpoczęciem igrzysk w Mediolanie i Cortinie d'Ampezzo włoskie media podały, że u Passler w wyniku testów przeprowadzonych poza zawodami wykryto letrozol, czyli środek hamujący enzym aromatazę, stosowany głównie w leczeniu raka piersi u kobiet po menopauzie. Letrozol sam w sobie nie ma właściwości dopingujących, ale jest stosowany w celu obniżenia wysokiego poziomu estrogenu spowodowanego sterydami anabolicznymi.

Czytaj też: Nowe skocznie już w maju. Będą szkolić następców Tomasiaka

W Sejmie znajduje się już projekt ustawy, w myśl której nie będzie można kupić od gminy lokalu komunalnego po niższej cenie, nawet jeśli jest się wieloletnim lokatorem. To odpowiedź na kurczące się w szybkim tempie zasoby komunalne. Może ona jednak wywołać protesty ze strony mieszkańców.

Takich słów po ministrze zdrowia mało kto się spodziewał. Wprawił opinię publiczną w osłupienie. Amerykański minister stwierdził publicznie, że "wciągał kokainę z desek sedesowych". "Dla mnie to był sposób na przetrwanie" - powiedział w wywiadzie. Beata Zatońska

Były minister sprawiedliwości Zbigniew Ziobro poinformował we wpisie na platformie X, że zamierza złożyć zawiadomienie do prokuratury w sprawie gróźb karalnych, skierowanych do jego dziecka oraz adwokata. „Dotąd nie reagowałem na pogróżki, bo dotyczyły wyłącznie mnie. Jednak tym razem groźby zostały skierowane także wobec mojego dziecka oraz obrońcy” – adwokata Bartosza Lewandowskiego – napisał.

Zbigniew Ziobro zwrócił się do premiera

Były minister sprawiedliwości zarzuca premierowi, że „po przejęciu władzy Donald Tusk świadomie rozpętuje w Polsce atmosferę nienawiści. Kieruje ją przeciwko Prawu i Sprawiedliwości, szczególnie wobec mnie”.

Ziobro przyznał, że otrzymuje groźby śmierci. „Na ulicach Warszawy zawisły nawet plakaty oferujące pieniądze za Zbigniewa Ziobro – żywego lub martwego” napisał. 

Czytaj także: Europejski Nakaz Aresztowania Zbigniewa Ziobry. Sprawa trafiła do odwołanego sędziego

Przed Tobą quiz poświęcony jednemu z najbardziej fascynujących okresów w historii Polski - Rzeczpospolitej Szlacheckiej. Okres ten, trwający od unii lubelskiej w 1569 roku do upadku państwa w wyniku rozbiorów w 1795 roku, był czasem zarówno wielkich osiągnięć, jak i głębokich kryzysów. Sprawdź swoją wiedzę na temat polityki, społeczeństwa, kultury i najważniejszych wydarzeń tego okresu. Powodzenia! Lena Ratajczyk

Zanim przejdziemy do telefonów i snu, wyjaśnijmy, czym jest to słynne światło niebieskie, emitowane przez urządzenia elektroniczne. Światło widzialne składa się z fal o różnych długościach. Niebieskim nazywane jest światło o długości około 450–495 nanometra. Ma ono szczególne znaczenie dla naszego rytmu dobowego, ponieważ jego odbiór wpływa na produkcję melatoniny – tak zwanego hormonu zasypiania.  

Nasz wewnętrzny zegar biologiczny wykorzystuje światło jako sygnał do synchronizacji rytmu sen‑czuwanie z cyklem dzień‑noc. Naturalnym sygnałem dziennym jest światło słoneczne, które zawiera dużo niebieskiego światła. Jednak ekspozycja na sztuczne światło o tym samym zakresie długości fal w godzinach wieczornych może mylić nasz organizm, dając sygnał „jeszcze jest dzień”. 

Badania pokazują, że światło niebieskie efektywniej niż inne długości fal hamuje wydzielanie melatoniny oraz przesuwa fazę cyklu dobowego – co oznacza trudniejsze zasypianie, późniejsze wstawanie i krótszy, mniej regenerujący sen.  

Zobacz też: „Ważyłem 174 kilogramy. Nie promuję otyłości, jestem chory”

Dlaczego korzystanie z telefonu utrudnia zasypianie?

Skalę problemu dobrze obrazuje badanie wykonane w 2024 roku przez naukowców z amerykańskiego Uniwersytetu Harvarda. Wynika z niego, że po 6,5 godziny ekspozycji na niebieskie światło wieczorem melatonina może zostać stłumiona nawet mocniej i na dłużej niż po ekspozycji na światło zielone o podobnej intensywności. 

Badania i obserwacje kliniczne wykazują, że osoby korzystające z ekranów emitujących niebieskie światło tuż przed snem mają tendencję do późniejszego zasypiania i krótszego snu. To oczywiście przekłada się na odczuwanie zmęczenia następnego dnia. W praktycznych badaniach ankietowych większość respondentów, którzy używali smartfonów przed snem, deklarowała krótszy i mniej regenerujący sen oraz większe trudności z zasypianiem. 

To zjawisko ma swoją fizjologiczną podstawę: ekspozycja na światło niebieskie wieczorem bezpośrednio wpływa na wydzielanie melatoniny. Potwierdzają to pomiary hormonalne w badaniach eksperymentalnych oraz modelowanie procesów neuroendokrynnych. 

Czytaj także: Do 75 proc. zakażonych tym wirusem umiera. Przenoszą go „latające lisy”

Smartfon i telewizor a sen

Smartfony i inne urządzenia elektroniczne emitują światło o widmie zbliżonym do tych długości fali, które są najbardziej efektywne w hamowaniu melatoniny. W warunkach naturalnych światło słoneczne ma wiele długości fal i oznacza „dzień” dla organizmu. Jednak światło niebieskie z ekranu, pojawiające się tuż przed snem, daje mózgowi mylny sygnał, że światło dzienne nadal trwa, i tym samym opóźnia wewnętrzną reakcję na wieczorny „zmrok”. 

W praktyce oznacza to, że nawet jeśli odczuwasz już senność, organizm może wciąż hamować wydzielanie melatoniny. Sygnały świetlne sugerują mu bowiem, że dzień się nie skończył. Dlatego wiele badań i zaleceń dotyczy nie tylko samej ilości światła, ale przede wszystkim jego pory i spektrum. 

Nie wszystkie badania dają identyczne efekty. Niektóre obserwacje nie wykazują zależności między samym używaniem smartfona a jakością snu u każdej grupy badanych. Przeważają jednak dowody biologiczne i fizjologiczne wskazujące na mechanizm, w którym światło niebieskie opóźnia zasypianie – głównie poprzez hamowanie melatoniny oraz zmianę rytmu okołodobowego. 

Natomiast trzeba zaznaczyć, że nie oznacza to, iż każdy telefon i każda minuta korzystania z ekranu przed snem automatycznie powoduje bezsenność. Wpływ ten zależy od długości, jasności i pory ekspozycji na światło, a także indywidualnej wrażliwości organizmu. 

Światło niebieskie, które może tłumić wydzielanie melatoniny i utrudniać zasypianie, emitują także ekrany telewizorów i laptopów. Ich wpływ na sen jest jednak mniejszy ze względu na dalszą odległość od oczu, zwłaszcza w przypadku telewizora.

Zobacz też: Naukowcy zidentyfikowali nową grupę krwi. Zagadka ciężarnej rozwiązana

Jak poprawić jakość snu? 

Naukowcy rekomendują kilka konkretnych działań: 

• Ogranicz ekspozycję na niebieskie światło przed snem. 

Wyłącz ekrany na 60–90 minut przed położeniem się do łóżka. To nie tylko kwestia „odpoczynku od telefonu” – mniejsza ilość światła o krótkiej długości fali przestaje hamować wydzielanie melatoniny i daje organizmowi biologiczny sygnał, że zbliża się pora snu. 

• Korzystaj z filtrów światła i trybu nocnego. 

Większość smartfonów, tabletów i komputerów oferuje tryb nocny zmniejszający emisję światła niebieskiego. Choć nie eliminuje on problemu całkowicie, ograniczenie tej części widma może wspierać regulację rytmu dobowego. 

• Zadbaj o ekspozycję na jasne światło w ciągu dnia. 

Poranne światło słoneczne pomaga ustawić zegar biologiczny i stabilizuje rytm snu. Regularna ekspozycja na naturalne światło w pierwszej połowie dnia ułatwia wieczorne zasypianie. 

• Dostosuj oświetlenie w domu do pory dnia. 

Wieczorem dobrym wyborem są ciepłe, mniej intensywne źródła światła. Ograniczenie chłodnych, niebieskawych świetlówek i LED-ów w godzinach nocnych zmniejsza sygnał czuwania wysyłany do mózgu.

Czytaj także: Światowy Dzień Walki z Rakiem. Profilaktyka ratuje życie

Z raportu GUS wynika, że najbardziej podrożały napoje alkoholowe i wyroby tytoniowe – o 7 proc. z ciągu roku. Dalej były wydatki na energię (3,4 proc.), mieszkanie (2,9 proc.) i żywność (2 proc.).

Najbardziej potaniały natomiast paliwa do prywatnych środków transportu (-7,9 proc. rok do roku).

Ankietowani przez serwis PAP Biznes analitycy oczekiwali wzrostu cen w styczniu o 1,9 proc. rok do roku i wzrostu o 0,6 proc. miesiąc do miesiąca.

Czytaj także: Podwyżka najniższej emerytury i renty. To dotyczy również innych świadczeń

Sejm uchwalił ustawę wdrażającą unijny program dozbrajania SAFE, który ma stać się fundamentem modernizacji polskiej armii w 2026 roku. Nowe przepisy pozwalają na powołanie specjalnego funduszu w Banku Gospodarstwa Krajowego, który obsłuży miliardy euro z pożyczek od Komisji Europejskiej. Minister finansów zapowiada oszczędności rzędu 60 miliardów złotych, a szef MON mówi o jednym z najważniejszych głosowań w historii wojskowości. Olga Skórko