Wchodzisz i wiesz

Komentując w środę orędzie o stanie państwa prezydenta USA Donalda Trumpa, niemieckie media nie zostawiają suchej nitki na amerykańskim przywódcy, lecz piszą o "patosie i przechwałkach". W ich ocenie opowieść czołowego Republikanina o "złotej erze" Stanów Zjednoczonych ma pomóc mu zażegnać sondażowe problemy. Piotr Kozłowski

Jak poinformowało w komunikacie tureckie Ministerstwo Obrony Narodowej, maszyna wystartowała z 9. Głównej Bazy Lotniczej w Balikesir o 00:56 czasu lokalnego. Kontakt radiowy i informacje o śledzeniu lotu wkrótce potem zostały utracone.

Natychmiast rozpoczęto operację poszukiwawczo-ratunkową. Szybko udało się zlokalizować wrak samolotu. Ministerstwo potwierdziło, że sterujący F-16 pilot zginął, składając kondolencje jego bliskim.

Katastrofa F-16 w Turcji. Nie żyje pilot

Minister obrony narodowej Yasar Guler przakazał, że zmarły pilot to major sił powietrznych, Ibrahim Bolat.

Resort zapowiedział, że przyczyna wypadku zostanie ustalona po przeprowadzeniu dochodzenia przez zespół dochodzeniowo-śledczy. Prokuratura Generalna Balikesir już wszczęła w tej sprawie oficjalne dochodzenie.

Czytaj także: Rosyjskie maszyny nad Bałtykiem. Polskie F-16 i MiG-29 reagują

Marzec to moment, w którym ogród naprawdę budzi się do życia. Dni są coraz dłuższe, światło wyraźnie się zmienia, a my zaczynamy czuć, że sezon właśnie się zaczyna. To najlepszy czas, aby zaplanować pierwsze wysiewy, zarówno w domu na parapecie, jak i bezpośrednio w ogrodzie. Co można siać w marcu, żeby latem cieszyć się zdrowymi warzywami i kolorowymi rabatami? Marzena Sarniewicz

Steve Kapuadi zmienił klubowe barwy. 3 miliony euro - tyle Widzew Łódź miał zapłacić Legii Warszawa za 27-letniego obrońcę. To transferowy rekord Ekstraklasy. Nigdy wcześniej wewnątrz polskiej ligi nie doszło do transakcji na taką sumę. Michał Ignasiewicz

Sieci restauracji szybkiej obsługi przyspieszają rozwój nad Wisłą i intensywnie poszukują pracowników. Nowe lokale oznaczają tysiące miejsc pracy — od stanowisk w restauracjach po kadrę menedżerską. Wynagrodzenia w branży potrafią zaskoczyć: sięgają nawet 16 tys. zł brutto miesięcznie. Paula Nowak

Chodzi o projekt ustawy o zmianie ustawy o Funduszu Kolejowym oraz niektórych innych ustaw. Jak wskazuje Ministerstwo Infrastruktury, które przygotowało projekt, zmiana ma zapewnić stabilne finansowanie inwestycji PKP Polskich Linii Kolejowych S.A. (PKP PLK) od 2027 roku, jednocześnie zachowując neutralność dla cen paliw i poziomu inflacji.

Reforma mechanizmu finansowania infrastruktury kolejowej

Projekt ustawy zakłada kompleksową reformę sposobu finansowania infrastruktury kolejowej. Jej celem jest wzmocnienie roli Funduszu Kolejowego jako stabilnego i przewidywalnego źródła środków na inwestycje realizowane przez PKP PLK.

W uzasadnieniu do projektu podkreślono, że dotychczasowy model – w dużej mierze oparty na corocznych decyzjach budżetowych – ogranicza możliwość długofalowego planowania. „W warunkach rosnących potrzeb inwestycyjnych oraz zobowiązań klimatycznych rząd chce upodobnić FK do funkcjonującego w sektorze drogowym Krajowego Funduszu Drogowego” – wskazano.

Czytaj także: Polska otrzymała ponad 6 miliardów euro z Funduszu Odbudowy

Zmiana podziału wpływów z opłaty paliwowej

Kluczowa zmiana dotyczy nowego podziału wpływów z opłaty paliwowej. Obecnie:

• 19,45 proc. trafia do Funduszu Kolejowego,

• 76,9 proc. do Krajowego Funduszu Drogowego (KFD),

• 3,65 proc. do Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych.

Po wejściu w życie nowelizacji:

• 50 proc. wpływów zasili FK,

• 47,75 proc. KFD,

• 2,25 proc. Fundusz Rozwoju Przewozów Autobusowych.

Równocześnie zmienione zostaną stawki akcyzy i opłaty paliwowej, przy zachowaniu niezmienionej łącznej wysokości obciążeń. Jak podkreślono, celem jest „zachowanie neutralności dla cen paliw i inflacji”.

Czytaj także: Szlaban dla pociągów do Szczecina. Niemiecki kolejarz na L4

Fundusz Kolejowy jako główne źródło finansowania inwestycji

Po zwiększeniu wpływów Fundusz Kolejowy stanie się głównym krajowym źródłem finansowania inwestycji przewidzianych w Krajowym Programie Kolejowym do 2030 roku. W obecnej perspektywie 2021-2027 program wart jest ok. 82,8 mld zł, z czego:

• 42,4 proc. stanowią środki UE,

• 43,9 proc. budżet państwa,

• jedynie 1,3 proc. Fundusz Kolejowy.

Reforma ma odwrócić tę proporcję w kolejnych latach, zwiększając rolę FK w finansowaniu inwestycji. W latach 2027-2030 dodatkowe środki z FK w wysokości ok. 31,5 mld zł mają zostać przeznaczone na:

• Krajowy Program Kolejowy – ok. 20,2 mld zł,

• program utrzymania dla infrastruktury kolejowej – ok. 11,3 mld zł.

Docelowo Fundusz Kolejowy ma także w pełni finansować krajowy wkład w projekty unijne w nowej perspektywie UE 2028-2034.

Czytaj także: „Modernizacja kolei za Tuska”. Kolejowe kłamstwa Ruchu Obrony Granic

Zgodność z krajową i europejską strategią

Projekt wpisuje się w założenia Strategii Zrównoważonego Rozwoju Transportu do 2030 roku oraz cele Europejskiego Zielonego Ładu. Według autorów projektu wzmocnienie Funduszu Kolejowego ma:

• zwiększyć zdolność absorpcji środków UE,

• ograniczyć ryzyko przerw inwestycyjnych,

• wzmocnić konkurencyjność kolei wobec transportu drogowego.

Harmonogram wejścia w życie ustawy

Ustawa ma wejść w życie 1 stycznia 2027 roku, z wyjątkiem przepisów dotyczących przygotowania budżetu i planów finansowych na 2027 rok, które zaczną obowiązywać po 14 dniach od ogłoszenia.

Czytaj także: Przetarg na szybkie pociągi faworyzuje Niemców kosztem Polski? Sprawdzamy

 

Fundusze kolejowy i drogowy – historia i funkcje

Krajowy Fundusz Drogowy istnieje od 1 stycznia 2004 roku Jego zadaniem jest wsparcie realizacji rządowego programu budowy dróg krajowych, usprawnienie procesu inwestycyjnego oraz podniesienie efektywności wykorzystania środków publicznych. Operacje finansowe Funduszu są realizowane w oparciu o roczny plan finansowy, przygotowywany przez Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) i uzgadniany z ministrem finansów oraz ministrem infrastruktury.

Fundusz Kolejowy został utworzony w BGK w 2006 roku. Jego celem jest gromadzenie środków na:

• finansowanie przygotowania, budowy i przebudowy linii kolejowych,

• remonty i utrzymanie linii kolejowych,

• bieżące wydatki PKP PLK związane z zadaniami zarządcy infrastruktury kolejowej.

Czytaj także: Kierunki dla polskiej gospodarki. 11. edycja Dyplomatycznego Otwarcia Roku

Posłanka PiS Małgorzata Wassermann zabrała głos ws. programu SAFE. Jej zdaniem pożyczka SAFE jest "fatalna w konsekwencjach dla Polski". - Minister Domański, Donald Tusk, Radosław Sikorski mają zasadę, że jeśli coś jest dobre dla Niemców to znaczy, że trzeba bić czołem o podłogę – powiedziała. Agnieszka Maj

Ulga rehabilitacyjna pozwala odliczyć koszty turnusów w sanatoriach i uzyskać spory zwrot z podatku. Chodzi zarówno o komercyjne pobyty, jak i te na NFZ. Kluczowy jest tutaj jeden dokument.

Ulga rehabilitacyjna pozwala odliczyć koszty turnusów w sanatoriach i uzyskać spory zwrot z podatku. Chodzi zarówno o komercyjne pobyty, jak i te na NFZ. Kluczowy jest tutaj jeden dokument.

Blisko 1900 zł miesięcznie – tyle wynosi obecnie rodzicielskie świadczenie uzupełniające, znane jako "Mama 4+". To nie jedyne wsparcie, na jakie mogą liczyć polskie rodziny w 2026 roku. Programy takie jak "Aktywny Rodzic" czy świadczenie pielęgnacyjne wspierają domowe budżety. Dowiedz się, kto może ubiegać się o pieniądze, jakie dokumenty przygotować. Olga Skórko

W październiku ubiegłego roku ruszył w Polsce system kaucyjny. Zgodne z proekologicznymi przepisami przewiduje, że do napojów w butelkach plastikowych (do 3 l) i metalowych puszkach (do 1 l) doliczana jest kaucja 50 groszy, a do szklanych butelkach wielorazowego użytku (do 1,5 l) – złotówka.

Kaucję można odebrać w dowolnym sklepie, bez paragonu, przy kasie albo w specjalnych automatach, które drukują voucher do realizacji przy zakupach. Zgodnie z prawem wprowadzający do obrotu napoje w opakowaniach muszą osiągnąć odpowiednie poziomy ich zbiórki. Do 2028 roku ma być to 77 proc., a potem – 90 proc.

Grupy przestępcze wzięły się za butelkomaty

Po okresie przejściowym od stycznia system kaucyjny obowiązuje w pełnym zakresie. W pełni rozwinął się również mechanizm oszustw, w które zaangażowały się także zorganizowane grupy przestępcze. Metod jest wiele. Są to choćby nadużycia w zbiórce ręcznej, odpowiadają za nie osoby z wewnątrz systemu.

Oszustwo polega zwykle na celowym wprowadzaniu w błąd oprogramowania i fałszowaniu zawartości worków ze zbiórką. Pracownik może wielokrotnie zeskanować jeden i ten sam prawidłowy kod kreskowy, a do plombowanego worka transportowego wrzucić bezwartościowe śmieci.

Jest też metoda „na sznurek”. Do szyjki butelki PET oszuści przymocowują cienką żyłkę wędkarską lub wytrzymały sznurek, opakowanie wprowadza się do maszyny, jej czujniki skanują kod kreskowy oraz weryfikują kształt obiektu. Tuż przed wciągnięciem butelki do mechanizmu miażdżącego (kompaktora) wyszarpuje się butelkę. Maszyna nalicza pieniądze, a przestępca przygotowuje się do ponownego oszustwa.

Jeżeli butelkomat może przetworzyć 40 opakowań na minutę, nieprzerwany, wielogodzinny proces może teoretycznie wygenerować nawet 9600 złotych zysku w ciągu 8 godzin przy stawce 50 groszy za sztukę – policzył serwis PolskieRadio24.pl. Taka „dniówka” jest jednak bardzo trudna do zarobienia wobec ryzyka wykrycia przez personel sklepu.

Cyberprzestępcy kontra system kaucyjny

Są też metody znacznie bardziej wyrafinowane. Prym wiodą ataki hakerskie wymierzone w oprogramowanie maszyn i protokoły przesyłania danych. Wykorzystując tanią drukarkę termiczną można wygenerować całkowicie fałszywe, lecz akceptowane przez kasy sklonowane bony o dowolnie wysokim nominale.

Metod jest znacznie więcej i wciąż powstają nowe. Wszystkie są niezmiennie surowo karane przez prawo. Artykuł 286 § 1 Kodeksu karnego wskazuje, że oszustwo jest zagrożone karą pozbawienia wolności od 6 miesięcy do 8 lat. Prokuratura może zakwalifikować to jako również kradzież z włamaniem na podstawie artykułu 279 § 1 Kodeksu karnego. Za to grozi już nawet 10 lat więzienia.

Czytaj także: Kaucja i zwrot bez paragonu. Zielone światło prywatnym systemom butelek

Adam Małysz, ikona polskiego sportu, znany jako "Orzeł z Wisły", po zakończeniu kariery zawodniczej z sukcesem przekwalifikował się na działacza sportowego. Jego stabilna sytuacja finansowa jest efektem zarówno zasłużonej emerytury olimpijskiej, jak i pełnienia funkcji prezesa Polskiego Związku Narciarskiego. Jaką emeryturę dostaje? Oto kwota i szczegóły. Anna Kot

Serial kryminalny "Metoda Wagnera" jest prawdziwym hitem we Francji, gdzie emituje się go już od sześciu lat. Teraz wreszcie i polscy widzowie poznają losy hipochondrycznego kapitana policji Césara Wagnera, który mierzy się z tajemniczymi sprawami, zaciekłą rywalizacją i prawdą, która potrafi wstrząsnąć do głębi
. Czwarty odcinek serialu już dziś będzie dostępny w Polsce – gdzie konkretnie i o której godzinie? Piotr Kozłowski

Z badania IBRiS dla "Rzeczpospolitej" wynika, że większość ankietowanych (58,4 proc.) chce, aby prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę o SAFE. Przeciwnego zdania jest natomiast 29,8 proc., a 11,8 proc. nie ma zdania w tej sprawie.

Prezes Santander Bank Polska Michał Gajewski już po raz trzeci z rzędu zajął pierwsze miejsce w zestawieniu najwyżej wycenianych menedżerów spółek z warszawskiej Giełdy Papierów Wartościowych - informuje "Rzeczpospolita". Choć pozycja lidera została niezmieniona, w samej czołówce rankingu doszło do istotnych przetasowań.

Do 2000 zł w przypadku osób fizycznych i do 10 000 zł w przypadku wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych - takie dofinansowanie przewidziano w Augustowie. Program AQUAgustów wspiera budowę przydomowych systemów zbierania deszczówki.

Kanclerz Niemiec Friedrich Merz w mocnych słowach wezwał w środę do uzdrowienia relacji handlowych z Chinami. Podczas swej pierwszej wizyty w Pekinie od objęcia stanowiska szefa rządu, szef niemieckiego rządu rozmawiał z premierem Li Qiangiem m.in. o równych zasadach dla niemieckich firm działających w ChRL. Piotr Kozłowski

Rok 2026 zapowiada się jako jeden z najbardziej intrygujących momentów w historii współczesnych interpretacji dzieł Michela de Nostredame - Nostradamusa. Słynny francuski astrolog, który żył w XVI wieku, pozostawił po sobie tysiące zagadkowych czterowierszy znanych jako prepowiednie lub wizje. Co wydarzy się w 2026 roku według Nostradamusa? Stella Astrella

Legendarna polska sieć, Społem, nie daje sobie rady na wolnym rynku. Firma przegrywa z dużymi dyskontami. W całym kraju od 2019 roku zamknięto kilkadzięsiąt placówek. Weronika Papiernik

Badania bez laboratoriów

Jak wskazano w opisie projektu, planowane jest wprowadzenie przepisu, który umożliwi inspektorom działającym w imieniu prezesa ULC żądanie poddania się badaniom przez personel lotniczy i pokładowy.

„W projekcie proponuje się dodanie przepisu uprawniającego inspektorów działających w imieniu Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego do żądania, podczas realizacji inspekcji na płycie, poddania się przez członków personelu lotniczego i członków personelu pokładowego badaniu w celu ustalenia obecności w organizmie, przy użyciu metod niewymagających badań laboratoryjnych: alkoholu w organizmie (...), środka działającego podobnie do alkoholu” – wskazano w opisie założeń do projektu nowelizacji Prawa lotniczego.

Czytaj także: Koniec z nazwą CPK. Powstanie Port Polska

Wymogi unijne i szerszy zakres kontroli

Wprowadzenie nowych przepisów ma związek z unijnym rozporządzeniem z października 2012 roku, które zobowiązuje państwa członkowskie do przeprowadzania takich badań.

Jak zaznaczono, regulacje unijne dopuszczają również prowadzenie dodatkowych testów na obecność substancji psychoaktywnych innych niż alkohol.

Zgodnie z projektowanymi rozwiązaniami w Polsce uprawnienia do przeprowadzania tego rodzaju badań będzie posiadał prezes ULC.

Czytaj także: Nowe bramki na warszawskim lotnisku. Odprawa będzie szybsza

Bezpieczeństwo jako cel publiczny

Autorzy projektu podkreślają, że zarówno same badania, jak i przetwarzanie danych dotyczących obecności alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych w organizmach członków personelu są działaniami realizującymi cel publiczny.

Mają one zapewnić bezpieczeństwo operacji lotniczych oraz umożliwić ocenę zdolności do pracy personelu lotniczego i pokładowego.

Czytaj także: Odszkodowanie za opóźniony lot. Wyrok europejskiego sądu zmienia zasady

Zastrzeżenia po kontroli EASA

W styczniu 2024 roku kontrola przeprowadzona przez Agencję Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego wykazała, że w Polsce nie są realizowane obowiązkowe testy trzeźwości u członków personelu lotniczego i pokładowego.

Dotyczyło to zarówno operatorów krajowych, jak i przewoźników z innych państw europejskich oraz państw trzecich, których samoloty lądują na polskich lotniskach.

Postępowanie Komisji Europejskiej

W konsekwencji tych ustaleń, w grudniu 2024 roku Komisja Europejska wszczęła postępowanie wobec Polski za nieprzestrzeganie obowiązujących przepisów.

Termin wdrożenia dyrektywy do prawa krajowego upłynął 25 marca 2024 roku.

Czytaj także: Spór o prawa pasażerów lotniczych. UE wciąż bez porozumienia