Wchodzisz i wiesz

Siedem organizacji z Polski znalazło się w tegorocznym rankingu organizacji startupowych "Europe’s Leading Start-up Hubs". Jak donosi Startup Hub Poland, jeszcze nigdy tyle podmiotów znad Wisły nie znalazło się w tym zestawieniu.

Motyka przekazał podczas briefingu dla polskich mediów, że w trakcie dwudniowej wizyty w Waszyngtonie polska delegacja rozmawiała z przedstawicielami administracji USA oraz partnerami z Europy Środkowo-Wschodniej o „budowie nowej architektury bezpieczeństwa energetycznego Europy” oraz o wzmacnianiu relacji transatlantyckich.

– Polska ma tu szczególną rolę do odegrania. Jesteśmy żelaznym sojusznikiem Stanów Zjednoczonych w zakresie współpracy energetycznej, gospodarczej i obronnej, militarnej. Ta współpraca układa się bardzo dobrze. Dzisiejsze rozmowy są tego kolejnym potwierdzeniem – podkreślił minister.

Szef resortu poinformował, że w Waszyngtonie podpisano umowę między Orlen Synthos Green Energy a amerykańską firmą GE Vernova Hitachi Nuclear Energy dotyczącą opracowania europejskiego – w praktyce polskiego – projektu małego reaktora modułowego, dostosowanego do realiów europejskiego rynku energii.

– To potwierdzenie znaczenia tego sektora dla transformacji energetycznej w Polsce. W nowej architekturze bezpieczeństwa kluczową rolę będzie odgrywać energetyka jądrowa. To potwierdzenie, że Polska nie tylko chce, ale robi wszystko, by być liderem rozwoju tego sektora w Europie Środkowo-Wschodniej – zaznaczył Motyka.

„To milowy krok”

Minister poinformował, że uruchomienie pierwszego reaktora modułowego planowane jest po 2030 r. Ocenił, że podpisana umowa to „milowy krok” w rozwoju i wdrażaniu technologii SMR w Europie.

– To historyczne porozumienie, zawarte po raz pierwszy z polskim partnerem. Będzie ono wspierać rozwój niskoemisyjnej energetyki jądrowej, która stanie się fundamentem naszego miksu energetycznego. Potwierdzono także współpracę w obszarze energetyki wielkoskalowej – powiedział minister.

Motyka przypomniał, że kilka miesięcy temu spotkał się z sekretarzem zasobów wewnętrznych USA i przewodniczącym Krajowej Rady Dominacji Energetycznej Dougiem Burgumem. Jak zaznaczył, było to jeszcze przed decyzją Komisji Europejskiej o notyfikacji pomocy publicznej dla pierwszej polskiej elektrowni jądrowej, realizowanej we współpracy z partnerami z USA.

– Podczas dzisiejszego spotkania z sekretarzem energii Chrisem Wrightem oraz Dougiem Burgumem mogliśmy poinformować, że procedura została zakończona w rekordowo krótkim czasie. W ciągu 12 miesięcy Polska uzyskała zgodę Komisji Europejskiej – powiedział minister.

„Strategiczny projekt”

Komisja Europejska w grudniu zatwierdziła państwowe wsparcie finansowe dla budowy elektrowni jądrowej w Polsce.

– To realne przyspieszenie całego procesu i potwierdzenie, że jest to dla nas projekt strategiczny. To największa inwestycja w polską gospodarkę w historii – podkreślił Motyka.

Podczas rozmów poruszono także kwestie transformacji energetycznej z wykorzystaniem surowców ze Stanów Zjednoczonych.

– W 2015 r. 80 proc. gazu importowanego do Polski pochodziło z Rosji. Dziś jesteśmy całkowicie niezależni dzięki dywersyfikacji dostaw. Rozbudowana w ostatnich latach infrastruktura pozwala nam stawać się hubem gazowym dla Europy Środkowo-Wschodniej. Taki kierunek konsekwentnie realizujemy – zaznaczył minister.

„Rosyjski gaz musi zostać wyrzucony z Europy”

– Amerykanie widzą w kwestiach energetycznych szansę na to, by budować swoją szeroką obecność gospodarczą na świecie. Od lat kupujemy LNG z USA, a teraz chcemy wykorzystywać polski system przesyłowy, aby gaz mógł trafiać dalej – na Ukrainę, Słowację i do innych państw regionu. Większa konkurencja na rynku, więcej kierunków dostaw oraz większe możliwości przesyłowe sprawią, że jednostkowe koszty transportu gazu będą spadać – podkreślił sekretarz stanu w Ministerstwie Energii Wojciech Wrochna.

Polska delegacja prowadziła także rozmowy z partnerami z regionu.

– Jesteśmy zgodni, że rosyjski gaz musi zostać kompletnie wyrzucony z naszej części Europy i z całego kontynentu – oświadczył Motyka. Jak zaznaczył, jeszcze przed rozpoczęciem pełnoskalowej inwazji na Ukrainę Rosja, wywołując kryzys energetyczny, wykorzystywała surowce jako narzędzie nacisku na Polskę i inne państwa regionu.

– Dzięki dywersyfikacji dostaw i konsekwentnym działaniom na rzecz uniezależnienia się od rosyjskich surowców Polska jest dziś energetycznie bezpieczna i należy do liderów tych zmian w Europie – dodał minister.

Czytaj też: Rosjanie uderzyli w polską energetykę. „Celem był blackout”

Rowery, wózki czy szafy ustawiane na korytarzach i klatkach schodowych to nie tylko źródło sąsiedzkich sporów, ale też zagrożenie dla ewakuacji. Kontrola straży pożarnej lub policji może skończyć się pouczeniem albo mandatem sięgającym 5000 zł

Wstrzymanie przez Słowację Roberta Ficy dostaw energii elektrycznej na Ukrainę oraz blokowanie przez Węgry Viktora Orbana pakietu finansowego dla Kijowa podyktowane są nie tyle sympatią do przywódcy Rosji Władimira Putina, co poważnymi problemami w polityce wewnętrznej tych krajów – twierdzi niemiecka prasa. Piotr Kozłowski

Ameryka „wróciła” i przeżywa swój złoty wiek rok – ogłosił w orędziu o stanie państwa prezydent USA Donald Trump. Po raz kolejny polityk ostrzegł też Iran, zaznaczając, że nie pozwoli mu na pozyskanie broni jądrowej i rakiet sięgających Ameryki.

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski powiedział w rozmowie z niemiecką telewizją publiczną ARD, że jest gotowy na spotkanie z Władimirem Putinem. Ocenił, że wojna zakończy się wtedy, gdy USA wraz z krajami Europy "postawią do pionu" rosyjskiego przywódcę. Zauważył także, że Ukraina nie przegrywa wojny, a takie twierdzenie jest tylko "rosyjską narracją". Piotr Kozłowski

W badaniu pracowni Ipsos zadano pytanie: „Czy jest Pan/i za zakazem nocnej sprzedaży alkoholu w sklepach i na stacjach benzynowych w całej Polsce?”.

Nocna prohibicja w całej Polsce [SONDAŻ]

Aż 41 proc. respondentów odpowiedziało „zdecydowanie tak”, a kolejne 21 proc. „raczej tak”. Oznacza to, że łącznie 62 proc. badanych opowiada się za wprowadzeniem ograniczeń w godzinach nocnych.

Przeciwników zakazu jest wyraźnie mniej. Odpowiedź „raczej nie” wskazało 17 proc. ankietowanych, a „zdecydowanie nie” – 15 proc. Łącznie co trzeci badany deklaruje sprzeciw wobec nocnej prohibicji w sklepach i na stacjach benzynowych.

Stosunkowo niewielu pozostaje niezdecydowanych – w badaniu Ipsos to tylko 6 proc. respondentów.

Źródło: Sondaż Ipsos dla TVP Info i „19:30”

Miasta bez alkoholu nocą coraz popularniejsze. Dołączają kolejne

W wielu miastach w Polsce już teraz obowiązują lokalne ograniczenia sprzedaży alkoholu w nocy – decyzje w tej sprawie aktualnie podejmują jednak wyłącznie samorządy. 

W latach 2018-2024 nocną prohibicję wprowadziło około 180 gmin w Polsce. Od początku tego roku nocna prohibicja zaczęła obowiązywać m.in. w Opolu i Kole; od marca zakaz wejdzie w życie w Kielcach. W połowie lutego na ten temat debatowali też radni Lublina, pozytywnie opiniując projekt na Radzie Miasta.

Możliwość wprowadzenia zakazu sprzedaży alkoholu w godzinach nocnych daje samorządom ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Celem wprowadzenia nocnej prohibicji jest ograniczenie spożywania alkoholu w nieprzeznaczonych do tego celu miejscach. Zakaz nocnej sprzedaży alkoholu nie dotyczy pubów czy restauracji.

Zapisy ustawy pozwalają każdej gminie samodzielnie zadecydować m.in. o tym, czy wprowadzić na jej terenie ograniczenia godzin sprzedaży napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży. Przepisy stanowią, że prohibicja może objąć wyłącznie całą dzielnicę – nie może być wprowadzona na wybranym obszarze czy też ulicy.

Sondaż został zrealizowany metodą mixed mode (CATI i CAVI) w dniach 19-20 lutego 2026 r. na ogólnopolskiej reprezentatywnej próbie 1000 dorosłych Polaków. 

Zobacz także: KO na czele sondażu Ipsos. Czołówka mocno ściśnięta

Pod hasłem "Zadbaj o czyste powietrze, wymień piec węglowy", Pruszków dofinansuje wymianę pieców węglowych w budynkach, znajdujących się na terenie miasta. Wnioski można składać od 23 lutego do 30 czerwca 2026 r.

Na trwającym IX Zjeździe Partii Pracy Korei, pierwszym od 2021 roku, Kim Dzong Un został ponownie wybrany najwyższe stanowisko w partii. „Ludzie w całym kraju byli poruszeni nieustającym podekscytowaniem i radością” z powodu reelekcji Kima – piał z zachwytu „Rodong Sinmun”, największy w kraju dziennik, wydawany przez rządzącą partię.

Zjazd rozpoczął się w zeszły czwartek, aby omówić wyniki poprzedniego zjazdu i wyznaczyć nowe cele na kolejną pięciolatkę. W artykule podkreślono, że w ciągu ostatnich pięciu lat dokonano „wielkich rzeczy”, niewyobrażalnych osiągnięć, nawet na przestrzeni kilku stuleci, a wyczyn ten nazwano „cudem”.

W artykule chwalono „absolutną zdolność obronną”, „boom budowlany” i rozwój regionalny jako główne osiągnięcia pod przywództwem Kima.

„Trzy cuda” Kim Dzong Una

Gazeta wspomniała o nowo wybudowanej szklarni w Sinuiju, mieście na północnym zachodzie kraju, które zostało spustoszone przez powódź w 2024 roku. Dyktatorowi przyznano zasługę „trzech cudów” – uratowania mieszkańców poszkodowanych przez powódź, odbudowy po powodzi i budowy szklarni.

Wychwalano również politykę Kima stawiającą ludzi na pierwszym miejscu, wychwalając ją jako „wielką matkę wszystkich cudów dla ludu”. Ten „największy człowiek na świecie” – jak wyjaśniono – darzy ludzi silną i szczególną miłością.

Nowa pięciolatka Korei Północnej

W środę państwowe media poinformowały, że szóstego dnia zjazdu partii omawiano pięcioletnie plany i cele dla kluczowych sektorów, w tym obrony narodowej i spraw zagranicznych. Gdy wszystkie wytyczne polityki zostaną sfinalizowane, Korea Północna ma je przedstawić podczas sesji zamykającej zjazd.

„Spotkania konsultacyjne zintensyfikowały dyskusję na temat kierunku i planów pracy różnych sektorów i jednostek” – poinformowała Koreańska Centralna Agencja Informacyjna (KCNA), tuba propagandowa reżimu. „Szczegółowo omówiono realistyczne propozycje dotyczące stopniowego i jakościowego rozwoju. Dyskusja koncentrowała się na zapewnieniu naukowej dokładności i innowacyjnego charakteru wdrażania ogólnego celu i zasady pięcioletniej strategii” – wyjaśniono.

Korea Południowa szczególnie czeka na komunikat w odpowiedzi na propozycje wznowienia rozmów ze strony Waszyngtonu i Seulu. Spodziewane jest bowiem, że nadchodzący pięcioletni plan określi kierunki polityki reżimu w zakresie stosunków z sąsiadem z południa, z którym formalnie pozostaje w stanie wojny, oraz Stanami Zjednoczonymi.

Czytaj także: Kim Dzong Un pokazał nowe wyrzutnie. Są zdolne do ataku jądrowego

Kreml stoi przed widmem dziury budżetowej. Jak wynika z najnowszych danych firmy Argus Media, Rosja jest zmuszona do drastycznych obniżek cen ropy naftowej. Różnica pomiędzy ropą Urals a Brent pokonała barierę 30 dolarów na baryłce. Ropa jest głównym paliwem rosyjskiej wojennej machiny, jednak upusty sprawiają, że ten biznes staje się coraz mniej opłacalny.

We wtorkowym losowaniu Lotto nikt nie wytypował prawidłowo wszystkich sześciu liczb. Oznacza to, że pula głównej wygranej wzrosła do trzech milionów złotych. Oto wyniki Lotto i Lotto Plus z 24 lutego 2026 roku.

Akcesja Ukrainy do Unii Europejskiej powinna przebiegać szybciej, niż w przeszłości – ocenił były prezydent Aleksander Kwaśniewski. Dodał, że należy przyspieszyć procedury, nie rezygnując z zasad. W rozmowie z dziennikarzami podkreślił, że "Ukraina potrzebuje Europy, a Europa potrzebuje Ukrainy". Zwrócił też uwagę, że prezydent Andrzej Duda "wykazywał w kwestiach ukraińskich dużo więcej empatii" niż Karol Nawrocki. Piotr Kozłowski

Program SAFE był jednym z tematów spotkania polityków PiS, Patryka Jakiego i Tobiasza Bocheńskiego, ze studentami, które we wtorek zorganizowano w okolicach Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu. Spotkanie miało formułę debaty i było pierwszym z cyklu "Zmień nasze zdanie", który PiS adresuje do młodych ludzi. Piotr Kozłowski

Nastąpiła premiera nowego odcinka drugiego sezonu serialu "Cross" – thrillera kryminalnego opartego na postaciach stworzonych przez Jamesa Pattersona w ramach jego bestsellerowego cyklu powieści. Gwiazdą i zarazem współproducentem wykonawczym serialu jest Aldis Hodge. Gdzie można oglądać piąty odcinek nowego sezonu megahitu? Piotr Kozłowski

Matura 2026 zbliża się wielkimi krokami, a uczniowie już teraz szukają odpowiedzi na kluczowe pytania: ile procent potrzeba do zdania i jakie przedmioty są obowiązkowe? W 2026 roku progi punktowe pozostają niezmienne, ale ministerstwo wprowadza korekty w listach lektur oraz wymaganiach z przedmiotów ścisłych. Olga Skórko

Rosja wysłała nawet 20 tysięcy żołnierzy, aby dostali się do Zaporoża. Twierdzą nie do przejścia okazuje się jednak mała wieś Stepnohirsk, gdzie operują ukraińskie jednostki specjalne. Jeden z oficerów przyznał, że średnia długość zmobilizowanego rosyjskiego żołnierza wynosi tam 12 minut. W ciągu ostatniego roku wojny na Ukrainie Rosji udało się podbić zaledwie 0,8 proc. terytorium okupowanego kraju.

Rodzice – niezależnie od wieku ich dzieci – muszą w swojej roli balansować między budowaniem bliskości a wyznaczaniem granic. Ważnym elementem w tym procesie odegrać może życzliwa ciekawość wobec emocji dziecka. Tak psycholożka dr Monika Tarnowska, wykładowczyni w Szkole Psychoterapii INTRA i na Uniwersytecie SWPS wyjaśnia w rozmowie z PAP, jak uważność rodziców na emocje dziecka pomaga mu bezpiecznie poruszać się po świecie własnych potrzeb i trwale skalibrować „wewnętrzny kompas”.

Ekspertka przybliża również koncepcję radykalnej odpowiedzialności rodzica, wywodzącą się z nurtu EFT. Według tego podejścia dorosły, dbając o własne zasoby psychiczne i konfrontując się z osobistymi „czułymi punktami”, staje się dla dziecka autentycznym przewodnikiem.

Taki opiekun potrafi nie tylko stawiać klarowne, bezpieczne ramy, ale także szczerze przepraszać za własne potknięcia, co pozwala zdjąć z barków najmłodszych ciężar nieuzasadnionej winy i buduje autorytet oparty na prawdzie, a nie na dominacji.

Zdaniem ekspertki, rodzic nie musi mieć doktoratu z psychologii, żeby zrozumieć emocje swojego dziecka. – Jako rodzice mamy ogromną intuicję i naturalną zdolność wyczuwania tego, co dzieje się z naszym dzieckiem. Jednak wiedza o tym, jak działają emocje, bywa dla rodzica niezwykle pomocna – mówi Tarnowska.

I jak dalej wyjaśnia, emocje pojawiają się spontanicznie. – Nie jesteśmy tego w stanie u siebie, ani u swoich dzieci kontrolować – nie możemy zakazać komuś czucia jakiejś emocji. Często widząc smutek lub furię dziecka, chcielibyśmy zrobić coś, żeby ono przestało cierpieć. Wtedy padają komunikaty typu: „nie ma się o co złościć” albo „wszystko będzie dobrze”. Choć płyną z najlepszych intencji, nie są pomocne. My, dorośli, też nie potrafimy wyłączyć emocji wysiłkiem woli – podkreśla.

Czasem wystarczy uznanie stanu emocjonalnego dziecka tonem głosu

Pytana, jak opiekun może towarzyszyć dziecku w radzeniu sobie z emocjami, odpowiada, że można pomóc dziecku zauważać emocje i nazywać doświadczenia.

Czytaj także: Bezsenność i złość to też depresja. „Nie zawsze objawia się smutkiem”

– Sam proces nazywania wspiera regulację emocji, ponieważ używamy wtedy tych struktur mózgu, które są odpowiedzialne również za regulowanie emocjonalnego pobudzenia. Gdy mówimy: „Ojej, przestraszyłaś się, nic dziwnego, ten huk był głośny”, dajemy dziecku informację, co się z nim dzieje. Nawet, jeśli się pomylimy i dziecko nas skoryguje, mówiąc: „Nie boję się, tylko jestem wściekła!”, to też bardzo cenne. Zaakceptujmy tę złość. Nie zawsze słowa są niezbędne – czasem wystarczy uznanie czyjegoś stanu emocjonalnego naszą miną, tonem głosu czy krótkim komentarzem – tłumaczy.

Jak podkreśla, odwracanie uwagi od emocji – choć czasem na krótką metę skuteczne – wysyła komunikat: „To, co czujesz, jest nieadekwatne/nieważne”.

– Dziecko uczy się, że jego kompas emocjonalny jest wadliwy. Jeśli zaś będziemy „uważniać” emocje dziecka, przygotowujemy je do dorosłości. Chcemy przecież, by nasze dzieci jako dorośli potrafili sprzeciwić się niesprawiedliwemu szefowi lub odmówić znajomym, namawiającym do czegoś ryzykownego. Aby iść za głosem sumienia, człowiek musi mieć zaufanie do własnych odczuć. Musi wiedzieć, że jest ekspertem od swojego wnętrza. Rodzic, zwracając uwagę na emocje dziecka i akceptując je, sygnalizuje mu: „twój emocjonalny kompas działa dobrze”.

Rodzic musi czasem postawić granicę. Dla bezpieczeństwa

Pytana przez PAP, czy rola rodzica polega na tym, żeby odbierać od dziecka sygnały o emocjach, przetwarzać je przez swój mózg i zwracać dziecku w bardziej zrozumiałej formie, odpowiada, że rola rodzica jest jeszcze bardziej złożona, bo dodatkowo musi patrzeć na dziecięce potrzeby z rodzicielskiego poziomu.

– Mogę rozumieć to, że mój kilkulatek się frustruje, że pora spać – z jego perspektywy koniec zabawy to dramat. Akceptuję ten smutek i złość, ale jednocześnie z poziomu rodzicielskiego widzę potrzebę fizjologiczną – dziecko jest zmęczone i musi odpocząć. Dlatego stawiam granicę: „Widzę, że nie chcesz kończyć zabawy. Teraz jednak pora iść do wanny”. Im młodsze dziecko, tym bardziej to my musimy nadawać te ramy. Zarówno bowiem uznawanie doświadczeń dziecka, jak i stawianie granic, są odpowiedzialnością rodzicielską i są bardzo ważne, bo zapewniają dziecku bezpieczne funkcjonowanie.

Czytaj także: Co czwarte dziecko doświadczyło przemocy seksualnej. Zwykle krzywdzi bliski

Co zatem sprawia, że rodzicom czasem trudno jest zachować spokój i empatię wobec emocji dziecka? – Nie zawsze mamy zasoby, aby zająć się emocjami dziecka – tłumaczy ekspertka – bo np. jesteśmy zmęczeni lub pobudzeni emocjonalnie.

Dlatego jej zdaniem, warto też zwrócić uwagę, że czasem naszą adekwatną reakcję na zachowanie dziecka blokują nasze własne „czułe punkty”. To tematy, które budzą w nas silne emocje z powodu doświadczeń z przeszłości. Jeśli rodzic był w dzieciństwie często krytykowany, może być nadwrażliwy na wstyd i trudne zachowanie dziecka odbierać jako osobistą porażkę: „Co ze mnie za matka, że ono się tak zachowuje?”. W takich okolicznościach rodzic może reagować na emocje dziecka własnymi silnymi emocjami, co utrudnia empatyzowanie.

Podczas wtorkowego orędzia prezydent USA Donald Trump zadeklarował chęć dyplomatycznego uregulowania relacji z Iranem. Amerykański przywódca postawił jednak twardy warunek, podkreślając, że Stany Zjednoczone nie dopuszczą do posiadania przez Iran broni atomowej.

"Rosja, zdając sobie sprawę z militarnej i ekonomicznej przewagi NATO, rozwinęła wyrafinowane strategie walki hybrydowej, włączając dezinformację i manipulację" – powiedział PAP dr hab. Wojciech Kotowicz z UWM w Olsztynie. "Konflikt między Rosją a Zachodem toczy się w przestrzeni informacyjnej i kognitywnej" – dodał. Piotr Kozłowski

Mikroreaktor Ward250 ma moc 5 megawatów. Jak poinformował kilka dni temu Pentagon, został on przetransportowany samolotem Boeing C-17 z bazy lotniczej March Air Reserve w Kalifornii do bazy Hill Air Force Base w stanie Utah. Następnie przekazano go do laboratorium Utah San Rafael Energy Lab (USREL) w Orangeville w celu przeprowadzenia testów i oceny.

W Pentagonie marzą o „amerykańskiej dominacji energetycznej”

„Pomyślna dostawa i instalacja tego reaktora otworzy znaczące możliwości dla przyszłości odporności energetycznej i strategicznej niezależności obronności naszego kraju, prezentując uniwersalne, innowacyjne i komercyjne podejście do rozwiązywania problemów związanych z infrastrukturą krytyczną. Wykorzystując potencjał zaawansowanej technologii jądrowej, nie tylko wzmacniamy nasze bezpieczeństwo narodowe, ale także wspieramy przyszłość amerykańskiej dominacji energetycznej” – można przeczytać w komunikacie przedstawionym przez Pentagon.

Operację Windlord przeprowadziło 62. Skrzydło Lotnictwa Transportowego USA. To obecnie jedyna znana formacja amerykańskich Sił Powietrznych posiadająca certyfikat na przewóz rutynowych ładunków broni jądrowej. Jednostka często uczestniczy w transporcie innych rodzajów materiałów jądrowych we współpracy z Departamentem Energii (DOE). 

W Stanach Zjednoczonych, w przypadku wszelkich działań związanych z energią jądrową, bezpieczeństwo stawiane jest zawsze na pierwszym miejscu, dlatego dużym zaskoczeniem było zrezygnowanie z transportu reaktora drogą lądową na rzecz transferu lotniczego. Jedynym wytłumaczeniem jest przygotowywanie i „docieranie” przez Pentagon procedur związanych z sytuacją, w której przerzut tych urządzeń drogą lotniczą będzie zjawiskiem naturalnym i powszechnym.

W Operacji Windlord uczestniczyły łącznie trzy samoloty C-17 Globemaster III, które przetransportowały z Kalifornii do Utah komponenty reaktora Ward250 (bez paliwa jądrowego) – w sumie osiem modułów.

Zobacz także: „Stan krytyczny” w elektrowni jądrowej w USA. Spokojnie, taki był plan

O co chodzi z rozporządzeniem 14301 Donalda Trumpa?

Rozporządzenie wykonawcze 14301, podpisane przez Donalda Trumpa 23 maja 2025 roku, ma na celu przyspieszenie testów i rozwoju zaawansowanych reaktorów jądrowych w Stanach Zjednoczonych. Chodzi w nim o skrócenie procedur administracyjnych i środowiskowych (NEPA) w celu szybkiego wdrożenia małych, zaawansowanych reaktorów modułowych (SMR). Plan jest bardzo ambitny, bo zakłada, że co najmniej trzy zaawansowane reaktory jądrowe osiągną stan krytyczny (rozpoczną pracę) do 4 lipca 2026 roku – w 250. rocznicę Deklaracji Niepodległości USA.

Rozporządzenie 14301 jest częścią szerszego planu administracji Trumpa, obejmującego także trzy inne nakazy mające na celu uniezależnienie USA od zagranicznych dostaw uranu i przyspieszenie rozwoju technologii jądrowych.

Mikroreaktory mają zapewnić niezależne, bezpieczne źródła energii dla baz wojskowych oraz centrów danych sztucznej inteligencji (AI), ale także dla infrastruktury cywilnej. W październiku 2025 roku doszło do spotkania sekretarza (ministra) Armii Stanów Zjednoczonych Daniela Driscolla z sekretarzem departamentu energii Christopherem Wrightem. Efektem rozmów było ogłoszenie startu programu Janus. Jeśli projekt ten będzie realizowany zgodnie z harmonogramem, instalacje wojskowe w 48 amerykańskich stanach będą miały działające mikroreaktory jądrowe od jesieni 2028 roku. Dowództwo armii przekonuje, że wprowadzenie energii jądrowej zdywersyfikuje źródła energii dostępne na bazach wojskowych i znacząco zwiększy ich odporność na niekorzystne czynniki zewnętrzne.

– Dla nas odporność oznacza, że mamy zasilanie, bez względu na wszystko, 24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu – powiedział dr Jeff Waksman, główny zastępca asystenta sekretarza armii ds. instalacji, energii i środowiska, podczas okrągłego stołu dla mediów, na dorocznej konferencji Stowarzyszenia Armii Stanów Zjednoczonych (AUSA) w październiku ub. r.

Jedno z czterech kluczowych rozporządzeń (14299) Donalda Trumpa dotyczących przyspieszenia rozwoju technologii nuklearnych nakazuje Departamentowi Obrony rozpoczęcie eksploatacji reaktora jądrowego kontrolowanego przez armię w krajowym obiekcie wojskowym nie później niż 30 września 2028 r.

Zobacz także: Atomowe problemy Szwedów. Nagle musieli wyłączyć reaktor

Armia USA na pełnych obrotach pracuje nad mikroreaktorami nuklearnymi

Dowództwo amerykańskiej armii poważnie podeszło do tematu. Już w ubiegłym roku ogłoszono przetarg, kierując oferty do firm i start-upów z branży energetycznej. Celem było wyselekcjonowanie kilku partnerów, którzy niezależnie od siebie przygotowywać będą urządzenia. Pierwszym etapem programu Janus jest zapewnienie mikroreaktorów bazom na kontynencie północnoamerykańskim. Kolejnym obszarem strategicznie ważnym ma być rejon Indo-Pacyfiku – np. Hawaje.

Dr Jeff Waksman podkreśla, że obecnie jedynym pewnym zabezpieczeniem jest energia pozyskiwana z paliw kopalnych.

– Jedynym wyborem obecnie jest energia jądrowa lub paliwa kopalne… W tej chwili nie ma możliwości stworzenia sieci, która działałaby wyłącznie w oparciu o energię słoneczną, wiatrową i baterie – zaznacza główny zastępca asystenta sekretarza armii ds. instalacji, energii i środowiska.

Paliwem jądrowym w mikroreaktorach ma być wzbogacony do 5 procent uran-235 (zwany uranem niskowzbogaconym – LEU). U-235 – główny izotop rozszczepialny, który wytwarza energię podczas reakcji łańcuchowej – jest uważany za bezpieczny do stosowania w komercyjnych reaktorach jądrowych.

Waksman przekonuje, że powszechność LEU sprawia, iż integracja małych reaktorów w instalacjach wojskowych jest bardziej opłacalna. Przystępność cenowa ma być kluczowym czynnikiem w programie Janus, choć określenie „przystępność” jest pojęciem względnym. Główny zastępca asystenta sekretarza armii ds. instalacji, energii i środowiska przyznaje, że trudno powiedzieć, ile wojsko jest skłonne zapłacić za odporność energetyczną. Dodał, że armia nie uważa, aby koszty energii jądrowej musiały być porównywalne z kosztami paliw kopalnych, ale jedynie w miarę zbliżone. Inni eksperci nie mają wątpliwości, że w warunkach rynkowych mikroreaktory nie mają szans się zbilansować.

– Nie ma żadnego uzasadnienia biznesowego dla mikroreaktorów, które, nawet jeśli będą działać na podstawie ustalonych wcześniej parametrów, to będą produkować energię elektryczną po znacznie wyższych cenach niż duże reaktory jądrowe, nie wspominając o odnawialnych źródłach energii, takich jak wiatr czy słońce – powiedział wprost Edwin Lyman, dyrektor ds. bezpieczeństwa energetyki jądrowej Union of Concerned Scientists.

Dla wojska jednak koszty rzeczywiście mogą mieć drugorzędne znaczenie, biorąc pod uwagę uniezależnienie od otoczenia, jakie zagwarantują takie mikroreaktory.

Zobacz także: Radioaktywne gniazdo os w ośrodku gromadzącym odpady nuklearne

Ward250 może zasilić energią pięć tysięcy domów

Przetransportowany z Kalifornii do ośrodka Utah San Rafael Energy Lab (USREL) w Orangeville Ward250, to mikroreaktor zaprojektowany przez amerykański start-up Valar Atomics. Urządzenie o mocy pięciu megawatów, według danych Departamentu Obrony, mogłoby zasilić energią pięć tysięcy domów. To urządzenie nowej generacji, które (jak wyjaśnia komunikat prasowy USREL) wykorzystuje hel jako chłodziwo i moderatory grafitowe. Jego rdzeniem jest tzw. paliwo trójstrukturalne izotropowe (TRISO), które składa się z „jąder uranu otoczonych warstwami ceramicznymi”. Rozwiązanie gwarantuje niezwykłą odporność na wysokie temperatury oraz uszkodzenia mechaniczne. Jest to kluczowa technologia właśnie dla małych reaktorów modułowych (SMR) i nowoczesnych reaktorów wysokotemperaturowych (HTGR). Wykorzystanie TRISO jest często opisywane jako sposób na osiągnięcie wyższej wydajności niż w przypadku porównywalnych ilości tradycyjnego materiału rozszczepialnego stosowanego obecnie w elektrowniach.

Michael P. Duffey, podsekretarz stanu ds. zakupów i utrzymania broni jądrowej przekonuje, że przyszłe działania wojenne będą energochłonne i obejmą m.in. centra danych AI, broń wykorzystującą energię kierowaną oraz infrastrukturę kosmiczną i cybernetyczną. Cywilna sieć energetyczna nie została do tego stworzona, więc „Departament Obrony będzie musiał zbudować własny system energetyczny”.

– Aby napędzać wojnę nowej generacji, będziemy musieli działać szybciej niż nasi przeciwnicy, zbudować system, który nie tylko uzbroi naszych żołnierzy do walki, ale także umożliwi im zwycięstwo w niezwykle szybkim tempie. Dzisiaj robimy monumentalny krok w kierunku zbudowania tego systemu. Wspierając bazę przemysłową i jej potencjał innowacyjny, przyspieszamy dostarczanie niezawodnej energii tam, gdzie jest potrzebna – powiedział Duffey, cytowany na stronie Departamentu Obrony USA.

Zobacz także: Iran wciąż ma wzbogacony uran i chce go użyć. „Może zrobić 10 głowic jądrowych”

Współczesna wersja Projektu Manhattan

Isaiah Taylor, założyciel Valar Atomics nie ma wątpliwości, że jeśli Ameryka chce być konkurencyjna w energochłonnym obszarze sztucznej inteligencji, to stoi w obliczu zapotrzebowania na energię, które przyćmiewa wszystko inne w dotychczasowej historii przemysłu USA.

– Skali tego wyzwania nie da się przecenić. Szkolenie pojedynczego, dużego modelu językowego może zużywać tyle energii elektrycznej, co małe miasto. Zaawansowana produkcja wymaga stałego, niezawodnego zasilania mierzonego w gigawatach. Procesy przemysłowe niezbędne do konkurowania z Chinami w zakresie kluczowych materiałów i produkcji są niezwykle energochłonne. Tymczasem nasza istniejąca infrastruktura sieciowa, w dużej mierze zbudowana dekady temu, jest obciążona nawet przy obecnym zapotrzebowaniu – przekonywał Taylor, ogłaszając przy okazji światu, historyczny, lotniczy transport Ward250 do laboratorium w Utah.

Założyciel Valar Atomics porównał Program Pilotażowy Reaktorów Jądrowych Departamentu Energii do słynnego Projektu Manhattan (jego efektem było wyprodukowanie pierwszych bomb atomowych i zrzucenie ich w 1945 roku na Hiroszimę i Nagasaki).

– Tak jak pierwotny Projekt Manhattan zmobilizował amerykańską potęgę naukową i przemysłową do rozwiązania egzystencjalnego problemu, tak dzisiejszy renesans nuklearny stawia czoła równie fundamentalnym zagrożeniom dla naszego bezpieczeństwa narodowego i dobrobytu gospodarczego. Wyścig energetyczny XXI wieku zadecyduje o tym, które kraje będą liderami w dziedzinie sztucznej inteligencji, zaawansowanej produkcji i technologii definiujących współczesną cywilizację – powiedział Isaiah Taylor w sierpniu 2025 roku, po ogłoszeniu Valar Atomics jako partnera w rządowym projekcie rozwijania technologii mikroreaktorów.

Zobacz także: Próbowali kupić wart fortunę uran. Obcokrajowcy zatrzymani w Gruzji